dinsdag 3 oktober 2017

Begrijpen en begrip hebben

Een journalist (zie de video, link vererop) pleitte er voor om de islam beter te leren kennen en begrijpen. Dat zou mede de oplossing zijn voor het probleem van het islamitisch terrorisme. Ik vind de benadering van deze man zeer eenzijdig. Hij heeft slechts kritiek op het westen en ziet de islam zodoende niet als evenwaardig. Evenwaardig zou wat mij betreft betekenen, dezelfde kritiek en analyses tot op het bot voor zowel oost als west.

Ik kritiseer de islam zeer. Ik kritiseer die als een monotheïstische godsdienst, als een totalitaire theocratische ideologie die door zijn totalitarisme geen scheiding maakt met politiek. Het is daarom ook een werkelijke politieke ideologie maar dat niet alleen. Het is mijns inziens wel degelijk ook een godsdienst en haalt daaruit nou juist zijn kracht en macht. Die wordt gehaald bij god namelijk, bij de allerhoogste die boven alles staat, boven de wet, boven de mens, boven de ratio, boven je eigen geweten. Dit doe je beter niet af met; god bestaat niet. Of god wel of niet bestaat is hier niet van belang. Het gaat om dit psychologische mechanisme van macht geclaimd uit het bovenmenselijke waarmee de andere mening, houding, de andere cultuur het onderspit delft tegenover hun goddelijke almacht.

In deze tijd is de islam de montheïstische godsdienst bij uitstek. De reden voor mij om die te kritiseren is de bevrijding van spiritualiteit uit de dogmatiek van een vaststaand stelsel van gedachten en voor de vrijheid van het geestelijke leven. Ik heb me mijn hele leven geïnteresseerd voor godsdiensten, spiritualiteit en verschillende culturen. Was altijd voor tolerantie, openheid en universaliteit. Totdat ik ging inzien dat deze idealen niet omgezet kunnen worden in maatschappelijke en politieke programma’s en dat je volledig de mist in gaat met je openheid en tolerantie als je dat doet. Behalve dan als je er voor kiest om je als martelaar op te stellen. Want dat wordt je als je je openstelt naar culturen of godsdiensten die zelf niet open en tolerant zijn. Ik ben daardoor veranderd in mijn opstelling. Ik heet nu rechts te zijn, zelfs extreem en nog erger. Wat ik maar niet kan verhapstukken is dat mensen alsmaar positief, optimistisch en naïef blijven tegenover de islam, tegenover de islam als godsdienst, als cultuur, als gedachtegoed, als politieke ideologie. Terwijl elk ander gedachtegoed ten diepste wordt gekritiseerd wordt de islam ontzien, ik denk uit angst. Onderwijl heet ik islamofoob en zij niet….

Een vriend plaatste een video van de site ‘allochtoonz’ op zijn tijdlijn op facebook. Ik keek er een paar keer naar maar knapte al heel snel af en drukte het weg. Dat herhaalde zich zo enkele keren. Totdat ik onlangs besloot het helemaal uit te kijken en er eventueel wat mee te doen. Dat doe ik nu bij deze door de tekst door te lopen en van commentaar te voorzien.

Klik voor de bewuste video hier

Als dat niet werkt, gebruik dan deze link: https://www.facebook.com/Allochtoonz/videos/1695064834132702/

De journalist zegt in de eerste zin: “9/11 toonde ons dat we andere culturen niet kennen”.

“We” zegt hij, wie zijn die we? Dat zijn wij de west Europeanen. Ja, wij Europeanen moeten de andere culturen kennen. Als we die niet kennen krijg je toestanden als op 9/11. Dat is zijn mening. Maar uitgaande van het idee dat culturen gelijk zijn, of naar gelijkheid zouden moeten streven mag je toch wel een wederkerigheid verwachten van niet westerse culturen vind ik. Die torenvliegers kenden onze westerse cultuur wel? Nou ja, ze hadden het idee het hart van de westerse cultuur te raken. Daarin werden en worden ze gesteund door het grootste deel van de moslim bevolking en ook door zo ongeveer de helft van de westerse bevolking die materialistisch denkt en alleen rationeel en wetenschappelijk analyseert. Zij hadden en hebben het wat mij betreft helemaal mis. Maar over het hart van de westerse cultuur gaat het nu niet.

De man gaat verder met te vertellen dat de verdere aanvallen op Irak en Afghanistan en ook de overwegingen om Iran aan te vallen wel door 9/11 zijn getriggerd maar uiteindelijk voortkomen uit onbekendheid met de moslimse wereld.

Ja, daar zit wat in. Het westen had kunnen inzien dat wegblijven en ons er niet mee bemoeien het beste zou zijn. Het is inderdaad een groot probleem dat de westerling vrijheid en democratie wil verspreiden om de welvaart van de niet westerse volkeren te bevorderen. Het was niet wijs, zelfs dom om te denken dat je dat kunt organiseren of opleggen. De westerlingen, in dit geval vooral de Amerikanen denken namelijk dat Arabieren en Afrikanen mensen zijn zoals wij. Wat in Japan en in het na-oorlogse Duitsland lukte zou hier dan toch ook moeten werken? In het filmpje hebben we kunnen zien dat de man ons westerlingen er van beschuldigt dat wij denken dat zij anders zijn dan wij. Het punt is dat we in het westen nou juist wél denken dat we allemaal hetzelfde zijn. Moslims blijken wat geloof en cultuur betreft inderdaad anders te zijn. Niet als individuele mensen natuurlijk maar wel als groepsleden van een cultuur. Westerlingen zoals hij verbieden zichzelf dit onderscheid te maken en hier verder over na te denken. Duitsers misschien heel begrijpelijk nog wel het meest, want ‘het’ mag nooit meer gebeuren. De man wil niet alleen dat we de moslims begrijpen, nee we moeten begrip voor ze hebben. Begrip hebben dat is empathie hebben, medegevoel, sympathie en tolerantie. En natuurlijk goed christelijk vergeven en de fouten bij jezelf zoeken. Ik heb er geen begrip voor dat in die hele grote wereldwijde islamitische cultuur geen groepen opstaan die een einde kunnen maken aan voor-middeleeuwse waarden en normen.

“De Amerikanen hebben gezegd dat ‘deze 1.4 miljard terroristen plat gebombardeerd moeten worden”.

Jeetje wat een onzin, wat voor een journalist is dit, dit is een regelrechte leugen. Maar het maakt wel duidelijk waarom ‘allochtoonz’ dit plaatst en hem “Een Duitse journalist die de waarheid durft te vertellen” noemt. Kunnen ze zich lekker sterken in de opvatting dat het westen een genocide van plan was en misschien wel nog steeds is. Waarom is dit geen aanzetten tot haat en opruiing?

“Het is niet begonnen met 9/11 maar met 200 jaar Europese kolonisatie. Miljoenen moslims werden omgebracht door west Europeanen die veel gewelddadiger waren en zijn dan de moslims.”

Als volgens hem wij westerlingen hetzelfde zijn als moslims, waar is dan zijn voorbeeld van westerlingen die na 200 jaar nog met persoonlijke wraakgevoelens rondlopen en er een strijd op leven en dood voor over hebben? Dat kan alleen in een collectivistische cultuur die gevoed wordt door een godsbeeld en een mensbeeld waarin wraak en vergelding een belangrijke rol spelen.

“Dan komt er een optelsom van miljoenen doden door Duitse en andere westerse schuld waar moslims geen aandeel aan hadden. In de koloniale tijd hebben de moslims de wereld geen kwaad gedaan.”

Nee, dat kon ook niet juist vanwege die kolonialisering. Zo heeft die kolonisering de moslims toch nog kunnen vrijhouden van 2 eeuwen schuld aan gewelddadigheid. Maar hoe was het daarvoor en daarna? Hoe is het nu? Tsja, volgens deze goede man moet en zal het aan ons liggen, ook voor en na die twee eeuwen. Bovendien, in die twee eeuwen zou er dus iets gedaan kunnen zijn aan de onrechtvaardige ongelijkheid in de Islam van gelovige - ongelovige, man - vrouw en meester – slaaf, concepten stammende uit de 7de eeuw. Niet eens een gedachte aan verandering is ooit opgetekend. Wel gebeurde er in Turkije een eeuw geleden door Atatürk iets richting modernisering. Dat wordt nu door Erdogan op Islamitische wijze om zeep geholpen. Verder is het zo dat in de koloniale tijd en ook nog even daarna steden als Beiroet, Damascus en andere steden tamelijk multicultureel waren. Nu de invloed van het kolonialisme verdwenen is, zijn de percentages Christenen, Joden en andere niet moslims daar weer terug van ongeveer 20 procent (Libanon was zelfs voornamelijk christelijk) naar nu ongeveer 3 procent. En dat is onze schuld omdat we daar 200 jaar gekolonialiseerd hebben? Nee, er zat in ieder geval toch wel een klein voordeeltje in dat koloniale tijdperk. Tenminste als je voor gelijke rechten en rechtvaardigheid bent, en dat is deze meneer blijkens deze video. Dat voordeeltje is verdwenen door de dekolonisatie als je het mij vraagt. Niet dat ik voor rekolonisatie ben hoor, trek dat niet als conclusie.

We moeten er kennelijk begrip voor hebben dat ze wraak willen, dat ze ons haten.

"Dan wordt nog even toegevoegd dat ook de Fransen heel Algerije poogden plat te bombarderen."

De Fransen schijnen daar inderdaad vreselijk te hebben huisgehouden. Maar waarom al die beschuldigingen en optelsommen van doden? Het moet volgens mij aantonen dat de moslims goede redenen hebben om wraak te nemen en een gevoel van zoete wraak en gerechtigheid te ontlenen aan terrorisme. Dat wordt begrijpelijk door die twee eeuwen kolonialisme. En waar hij het nu niet over heeft; natuurlijk ook door de kruistochten. Dat is nog langer geleden maar de ziel en het persoonlijke zelfbesef van de mohammedaan strekt zich kennelijk over vele eeuwen uit. Wij moeten onze schuld bekennen en het begrijpen, nee we moeten begrip voor ze hebben. Wat een boetvaardige christelijke Duitser is dit zeg. Nou, begrijpen doe ik het wel maar ik heb er absoluut geen begrip voor.

“Terrorisme wordt gecreëerd door onrechtvaardigheid. Je kan het terrorisme alleen bestrijden met rechtvaardigheid. En wij W. Europeanen deden het tegenovergestelde. Daarom vielen er (slechts?) 3000 doden in de torens - en wij hebben honderdduizenden onschuldige doden gemaakt in Irak”

Wat zou dan die gerechtigheid geweest moeten zijn? Saddam door laten gaan met (gemiddeld) 280 doden per dag te laten maken en met zijn genocide op Koerden en anderen die hem in de weg stonden? Erkennen dat de moslims anders zijn, we ze niet begrijpen en niets doen? Of geloven dat het mensen zijn zoals wij en vuile handen maken en een slechte naam accepteren? Wat was rechtvaardig daar. Wat is rechtvaardigheid. En is er een verschil tussen rechtvaardigheid en het gevoel onrechtvaardig behandelt te zijn of door het leven onrechtvaardig toebedeelt te zijn? Wat had er dan gedaan moeten worden of kunnen worden? Wanneer doe je het goed? Wie doet goed? Wat is goed?

De man speelt hier wat mij betreft sterk in op emoties en sentimenten, hij is een ware populist. De moslimjeugd staat op de achterste poten en de naïeve, optimistische positieven buigen deemoedig en schuldbewust het hoofd.

“Hierna gaat hij nog even de diepte in. Jodendom, Christendom en islam zijn alle drie Abrahamitische godsdiensten. “Zo veel gelijkenissen. De moslims geloven in Jezus en Maria”, zegt hij bijvoorbeeld.”

Hier kan ik niet anders concluderen dan dat hij heel bevooroordeeld gelezen heeft. Want wat een onzin wordt hier binnen gesluisd. Dit is nou echt een voorbeeld van een gevaarlijke halve waarheid.

Jezus en Maria komen inderdaad voor in de Koran. Maar op totaal andere wijze dan hier wordt gesuggereerd. Er wordt natuurlijk helemaal niet in de christelijke zin in Jezus geloofd. Ik persoonlijk begrijp dat heel goed. Vanuit mijn theosofische verleden zie ik Jezus op bijna dezelfde manier als de moslims. In een discussie en vergelijking tussen Islam en christendom kan je dit echter niet zo naar voren brengen. Jezus wordt in de koran nou juist ont-christelijkt, ont-goddelijkt en de kern van het christendom wordt daarmee ontkent. Er wordt in de islam de vloer aan geveegd met het concept van Christus als de zoon van god, zoon in de zin van gods geboorte als mens, of in de mens. Dat worden in de Islam leugens genoemd die Mohammed kwam rechtzetten. Het goddelijke blijft ver verwijderd van de mens. De mens moet zich aan Allah onderwerpen, als slaaf aan Allah gehoorzamen.

Dan komt hij met nog een wijsheid van hoog kaliber. “Wij denken dat zwarten, Arabieren en moslims niet zijn zoals wij” en dat “wij bijzonder zijn”. “Wij zijn verborgen racisten”. Wij, dat zijn de blanke westerlingen, de ongetinten natuurlijk.

Nou van dat alles merk je bij moslims natuurlijk helemaal niets, maar niet heus. Een groot applaus en hiep hiep hoera op sites zoals allochtoonz hierdoor. Laat die ongelovige westerlingen vooral doorgaan met hun introspectieve zonden zoekerij en hun fouten vinderij, zonder dat van ons moslims te vragen, nee zelfs niet te verwachten.

Zijn definitieve oplossing

“Alle mensen hebben gelijke rechten. Hebben recht op gelijke behandeling en gerechtigheid.”

Als we (wij westerlingen) dat doen zal terrorisme verdwijnen. Mijn god, wat vind ik dit erg. Wat een bijna vuil te noemen mix van een open deur en weer zo’n gevaarlijke halve waarheid. Niet gelijke rechten en gelijke behandeling verlangen van de Islam. Geen wederkerigheid verlangen is naïef op het gevaarlijke af. Hij beschuldigt de westerling van arrogantie, van het gevoel van “wij zijn bijzonder”. Hij blijkt de westerling in ieder geval zo bijzonder te vinden dat het helemaal aan het begrip van die westerling ligt om het geweld uit de Islam te halen. Overigens, hij spiegelt hier misschien wel de vrome moslim die ook concludeert dat hij niet goed genoeg gelooft en niet zuiver genoeg de leer volgt als gevolg waarvan de Islam nog steeds niet de wereld regeert. De man heeft er verder kennelijk geen benul van dat de O.I.C. (52 moslimlanden in de wereld) naast het ondertekenen van de Universele Rechten van de Mens nog een eigen Islamitsch verdrag van de rechten van de mens hebben ondertekend waarin een laatste artikel zegt dat geen enkele regel tegen de sharia mag ingaan. Want Allah weet het beter.

Waar ik maar niet over uit kan is dat goed opgeleide westerlingen en zelfs journalisten zo kunnen denken en handelen. Aan de andere kant, vroeger dacht ik ook zo. De meesten van mijn kennissen en vrienden nog steeds. Het verschil tussen hen en mij is ongeveer gelijk aan mij nu, en mij 25 jaar geleden.

Waar is de evenwaardigheid en waar is de wederkerigheid

Wij moeten natuurlijk de positieve invloed van de Islam en Arabië op de westerse cultuur erkennen, en waarderen. Oké, natuurlijk. Ook al is dat een beetje moeilijk doordat het gepaard ging met kolonisaties in Spanje en de Balkan en stonden er moslimlegers tot bij Poitier en bij Wenen. Omgekeerd willen we ook graag dat de positieve invloeden van de westerse kolonisatie erkend en gewaardeerd worden. Gelijke monniken, gelijke kappen, wederkerigheid lijkt me gezonder dan in dankbaarheid de Arabische invloeden te delibereren terwijl de positieve invloeden van de westerse kolonisaties in schuld en schaamte verzwegen moeten worden.

Wat is er toch aan de hand in de hoofden van die deugmensen. Vragen ze van Arabische en Turkse mensen ook om de christen, de westerling te begrijpen, hem te kennen en begrip voor hem te hebben? Heeft er dan geen kolonisering en arabisering plaats gevonden van Marokko tot Indonesië? Was er dan geen Mohammedaanse kolonisering en islamisering tot in Europa en Afrika? Is het dan niet zo dat slavernij vanuit de Islam gesanctioneerd wordt en dat pas nadat het westen de slavernij afschafte de islamitische culturen schoorvoetend volgden en dat het nog steeds niet volledig beëindigt is?

Moet dit alles niet gekend worden en betrokken worden in een poging tot begrijpen om hopelijk uit te komen bij 'begrip hebben'?

Tot slot iets voor deugmensen om over na te denken. Angst bij jezelf onbewust houden d.m.v. ontkenning of onderdrukking en dat vervolgens waarnemen bij anderen heet projectie.

vrijdag 16 juni 2017

De Islam roosteren, yoga voor molims.

De filosoof Ramadan verkondigde na een discussie met Ayaan Hirsi Ali al vingerwapperend dat essentialisme een racistische daad zou zijn. Daaruit begreep ik dat de erkenning van en de kritische analyse op de essentiële bronnen van de Islam uit den boze is en verboden zou moeten worden. Immers, racisme is ook verboden.

Je zou kunnen zeggen dat essentialisme nog een stap verder gaat dan wat we zeggen met: ‘aan de vruchten kent men de boom’. Die volgende stap gaat over de vraag, waar komt die boom vandaan. Die komt uit het zaad. Het zaad van de Islam is de Koran samen met de woorden, daden en levenswandel van Mohammed. In het meer verre (dan het islamitische) oosten zijn filosofische richtingen die bepleiten dat men het zaad van een verschijnsel bewust moet worden om het te begrijpen en indien nodig op te lossen. De doorgaande cyclus van zaad – boom – vrucht - zaad- boom vrucht enz. enz. noemt men karma. Hoe bevrijdt men zich van karma? Door het zaad van karma onschadelijk te maken.

Hoe wordt volgens de yogi’s het zaad van karma onschadelijk gemaakt? Dat wordt duidelijk gemaakt met een gelijkenis. Men roostert het zaad, geroosterd zaad zal niets meer voortbrengen. Simpel, je neemt het zaad, doet het in een pan, zet dat op het vuur en roosteren maar. Maar dat is de gelijkenis. Wat wordt daar in de yogapraktijk nou mee bedoeld. Het zaad van je karma is je diepere overtuiging, je opvatting over de dingen en zaken, het leven, de werkelijkheid. Die overtuiging, dat zaad bak je in de pan van je aandacht, die verhit wordt met het vuur van inzicht en bewustzijn dat in die meditatieve praktijk ontstaat. In de yoga is dit een heel persoonlijk bewustwordingsproces. Maar we kunnen dit van het persoonlijke niveau natuurlijk overzetten naar politieke, culturele en maatschappelijke systemen. Bijvoorbeeld analyseren we al heel kritisch het kapitalisme, socialisme, christendom, jodendom, de westerse cultuur enz. Wat is dan het zaad? Dat zijn dan de leringen, de dogma’s, de waarden, normen en uitgangspunten, de vooronderstellingen enz. die we vaak onbewust in ons dragen en door welks bril we de realiteit zien. Of juist niet goed zien natuurlijk.

Wanneer we bevrijding van de problematische Islam nastreven moeten we dus het zaad van de islam, de essentie van de Islam onschadelijk maken door het in ons bewustzijn te roosteren. Nou ja, we? Als niet moslim moet ik toch zeggen, ze. Namelijk de moslims, zij zijn de dragers van dat karma.

In onderstaand filmpje zien we Hamed Abdel-Samad het zaad van de Islam roosteren. Het mooie is; hij heeft het helemaal niet van de yogi's geleerd. Hij heeft het helemaal van zichzelf. Het geeft hoop en moed om te zien dat vrijheid van denken en streven naar bewustwording overal de kop op kan steken, ook in de Islam. Wij kunnen er verwelkomend en ondersteunend naar kijken en helpen waar het nodig is en kan. Zo is dit stukje ook bedoeld. laten zien dat het een universeel principe is om naar bevrijding te streven en om vrij te denken. Overigens, over denken gesproken, dus heel wat anders dan wat DENK in Nl. ons voor lijkt te willen schotelen.

Klik hier voor het filmpje.

zondag 14 mei 2017

Caritas en de goedzakkendruk

Een zekere Dr. Wim Klever zei:

“Caritas aan niet-naasten is bedenkelijk. Zij zijn waardeloos (voor ons). Met hulp vermeerderen we onze vijanden en benadelen we onszelf.”

Daar valt wel het een en ander tegenin te brengen, bijvoorbeeld vinden velen dat er geen niet-naasten zijn omdat we allemaal mensen zijn en allemaal in hetzelfde schuitje (de hele aarde) zitten. Zo verdeel je de mensheid in wij en zij, dat is uitsluiting enz. enz.

‘Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen’, is de titel van een soort van nieuw volkslied voor degenen die zich wereldburgers voelen en zichzelf tot wereldburgers verklaard hebben. Ondertussen tellen we op dit schuitje (de aarde) ongeveer zeven miljard naasten. Als je dat te veel vindt dan ben je een egoïst op z’n minst en moet je aan je invoelingsvermogen werken of misschien kom je er vanaf met het predicaat; xenofoob. Dat invoelingsvermogen laten groeien gaat vaak van start na de opmerking: ‘wat als jij in die positie verkeerde’? Of; ‘en als jij daar nou een geboren was’? Als je reageert met de opmerking; ‘als mijn tante ballen had was ‘t mijn oom’, dan ben je zwaar de pisang en dat voel je dan misschien weer wel aan. Daarom zeg je dat niet en verdraag je de druk van de goedzakkenfilosofie.

Op mijn Franse les van deze week vertaalden we een lied; ‘Les restos du coeur’, de restaurants van het hart. Dit lied heet al jaren (l’Hymne des enfoirés) het volkslied van de behoeftige arme drommels te zijn. Het wordt gezongen aan het begin en einde van liefdadigheidsconcerten om geld op te halen voor voedselbanken. In dat lied komt deze zin voor: “Als wij aan jullie denken is dat eigenlijk egoïsme, morgen maken onze namen die lijst misschien nog groter”. (Si nous pensons á vous c’est en fait égoïste, demain nos noms peut-être grossiront la liste.) Deze gedachtegang kennen we wel, het is het zogenoemde ‘welbegrepen eigenbelang’ om andere mensen te helpen. Help de ander want je kan ook in die positie komen. Of, erken je kwetsbare positie ook al heb je op dit moment geluk, wees solidair. De stelling van Dr. Wim Klever lijkt diametraal tegenover de idealen van dit Franse lied en de goede bedoelingen van de meerderheid van ons te staan. Het lijkt egoïsme tegenover altruïsme, liefdadigheid, solidariteit en eenheidsdenken.

Maar is dat wel zo. Naar mijn mening zijn het twee kanten van eenzelfde soort van denken waarin inderdaad wel twee tegengestelde praktische posities ingenomen worden. Maar in beide gevallen is er ego en eigenbelang in het spel, bij de een open en bloot naar buiten gebracht en bij de ander verborgen in een samenwerken tegen ongeluk en armoede. Net zoals we dat kennen van gastvrijheid met de onuitgesproken afspraak dat de gastheer bij jou op dezelfde manier gast zal kunnen zijn. Kan dat niet dan zal je dat merken, dan krijg je een veroordeling of ‘je hoort er niet (meer) bij’. Eigenlijk is het ruilhandel. Op zich allemaal heel menselijk. We moeten ons niet verbeelden dat het meer is dan ego en sociaal overlevingsinstinct, dat het liefde zou zijn, liefde dat boven dat alles zou uitstijgen. Liefde is geven om te geven. Niet omdat het moet, niet omdat er (bewust of onbewust) een ideaal of principe of gebod een rol speelt. Op die manier wordt er maar weinig gegeven denk ik. Maar aan de andere kant, of het nou uit zuivere of uit onzuivere motieven is, in de praktijk helpt iedere hulp. Dus waarom dit gefilosofeer zou u tegen mij kunnen zeggen maar doet u dat een andere keer.

Als het om de praktische uitwerking gaat, om het concrete effect van de hulp dan zou die gedachte van Wim Klever niet van de hand gewezen moeten worden als egoïstisch. Er zit heel veel waars in die stelling. Daarop doordenkend; hoeveel arme en ellendige levens zijn er in bijv. Afrika in gang gezet door levensreddende hulpprogramma’s voor baby’s. Hoeveel doden zijn er gevallen in de middellandse zee door de lokkende hulpprogramma’s van Europa. Dus wanneer het om het praktische reddende effect gaat wees dan ook praktisch en laat je niet leiden door emoties die je aan jezelf en anderen als liefde verkoopt. Werkelijke liefde zou een overlap met wijsheid hebben vermoed ik. Maar ook al bezit een mens liefde mét wijsheid toch zal ook die voor de situatie kunnen komen te staan om uit twee slechten de minst slechte te kiezen. Met alleen maar levensreddende emoties zal dat niet lukken lijkt me want dan willen we emotioneel en blind alles en iedereen redden waardoor tenslotte de reddingsboot zal zinken. De in de steek gelaten landen en culturen blijven dan ook qua bevolking berooid achter en de hele wereld is dan de derde wereld of erger.

Groot respect voor Paul collier, een man die durft te denken en niet in emoties blijft hangen. Lees alhier.

donderdag 9 maart 2017

Het vuile werk opknappen

Ik kreeg een naar gevoel toen ik las wat Mohammed Benzakour op 3 Maart in het NRC schreef:

“Islamvriendelijke verpleging is het minste wat je moslims, die hier vroeger de vuilste en zwaarste klusjes opknapten, kunt aanbieden.”

Omdat ze hier vroeger hun geld kwamen verdienen moeten we ze op zijn minst islamvriendelijk verplegen. Dus weer een stapje sharia vriendelijker worden. Mijn gevoel blijft steken bij de woorden: “die hier vroeger de vuilste en zwaarste klusjes opknapten.” Ik heb daar moeite mee. Het past een beetje in de opvatting die je steeds meer gaat horen onder nakomelingen van gastarbeiders. Terwijl autochtone jongeren dit verhaal gewoon mee papegaaien. Die opvatting is dat Turken en Marokkanen hier het land hebben opgebouwd na de oorlog omdat wij het niet wilden doen en anderen het vuile werk lieten opknappen. Mijn ouders, ooms, tantes, buren enz. lagen allemaal op hun luie rug te profiteren van de buitenlanders, zo is het beeld van de allochtone jeugd en als we niet oppassen staat het direct gewoon in de schoolboekjes. Nou ze moesten eens weten, de snotneuzen. Het steekt me. Wat houdt dat nare gevoel verder in? Ik voel me miskent en beledigd. Ik ga verder niet ter verdediging opsommen wat mijn vader en ook ik allemaal deden in die tijd. Ik wil hier alleen een stukje herinnering ophalen van een aantal jaren later toen ik ‘vuil en zwaar werk’ en de eerste gastarbeiders meemaakte.

Ik werkte ooit een tijdje in een looierij, ik hing daar vellen te drogen. Die waren in het stadium dat ze het midden hielden tussen huid en leer, of correcter gezegd ‘leder‘ om de echte looier niet tegen de borst te stuiten. Het moet ergens tussen ’67 en ’70 geweest zijn, misschien nog ietsje later, dat doet er niet zo toe. Er waren in ieder geval al behoorlijk wat gastarbeiders. Dat was jaren eerder begonnen met Joegoslaven, Italianen en Spanjaarden. Ook herinner ik me dagelijkse bus transporten met Belgen die in de schoenindustrie kwamen werken. Kennelijk hadden de bazen aan orders geen gebrek. Er was heel veel werk, ze konden het gewoon niet bolwerken eigenlijk. Er zou dus volgens ons ook wel veel verdient worden door die bazen. Maar dat werd niet naar onze tevredenheid omgezet in loonsverhogingen.

Op de looierij waar ik werkte was ook een afdeling waar nog behoorlijk ouderwets gelooid werd. Het stonk daar verschrikkelijk, ondraaglijk gewoon. Niemand wilde daar graag werken natuurlijk. Ik heb me er nooit voor aangemeld maar ik weet wel dat wanneer ze me een paar gulden meer per week betaald zouden hebben ik er wel over na had willen denken. Hoeveel ik toen verdiende weet ik niet meer. Ik herinner me wel goed hoe het loon iedere Vrijdag aan het eind van de middag werd uitbetaald door de afdelingschef. Het zat dan in een klein envelopje met daarbij een lang loonstrookje waarop gegevens over de afgedragen verzekeringen en belastingen.

In die looiputten werkte een aantal niet al te snuggere mensen, anderen konden ze er kennelijk niet voor krijgen. Vooral een van hen viel op. Hij kwam uit een naburig dorp en was ‘te stom om vur d’n duvel te daanse’, zoals dat in ons dialect toen gezegd werd. Hij droeg een bril met hele dikke glazen, ik denk wel bijna een centimeter dik, ongelooflijk vond ik dat. Ik wist niet dat zoiets ook echt bestond.

Af en toe kon ik een blik in de richting van die afdeling werpen of in de pauze een kijkje nemen. Niet met warm weer natuurlijk want dan werd de stank zo mogelijk nog erger. Ik zag dat de directeur/eigenaar van de zaak zich wel eens met die ploeg en met deze jampotbrildrager bemoeide. Hij was een Joodse man van ik denk in zijn 40er 0f 50er jaren. Hij kwam eigenlijk een oogje in het zeil houden omdat de andere leden van die ploeg geneigd waren om misbruik te maken van deze man. Ze lieten hem dan (bij het omkeren van de huiden) langer in de put staan bijvoorbeeld omdat hij toch geen benul had van de tijd. Hij kon namelijk geen klokkijken, en dat had dus tenminste twee oorzaken.

Gastarbeiders

Er waren in die tijd ook Turkse arbeiders gearriveerd in deze fabriek. Na een tijdje kwamen er meer bij, ik geloof dat er 9 Turken werkten toen ik daar was. Dat zal later misschien wel uitgebreid zijn dat weet ik niet. Kennelijk had de directeur hen ook aangenomen om o.a. dit werk te doen. Dit gaf nogal wat consternatie onder ons. Aan de ene kant het gevoel van, ja ik wil dat werk wel doen – maar niet voor dat loon. En aan de andere kant het gevoel van, het is mij wel goed laat hun het maar doen. Als de stomme boeren uit het dorp ‘op zijn’ dan moeten ze maar ergens anders vandaan komen. Als zij het wel willen doen dan doen ze het maar. Kennelijk gaan ze er op vooruit want anders kwamen ze niet. Maar er was ook nog een ander gevoel, nl. een soort van opgelatenheid en schaamte. Nou moesten mensen met een andere kleur, van een ander ras het voor ons opknappen. Ook was er de gedachte van; waarom vinden ze niet iets uit. Ze kunnen wel atoombommen maken en raketten om naar de maan te vliegen waarom moet dit rotwerk nou nog steeds zo gedaan worden. ‘Ze’ dat waren dan de gestudeerden, de elite knappe koppen die bijvoorbeeld zo’n fabriek als deze bezaten.

Afijn de bedoeling was dus dat de Turken ook in de looiput aan de gang zouden gaan. Werken in een gemengde ploeg ging niet want ze spraken nagenoeg geen Nederlands. Het gaf ook onder hun nogal wat consternatie. Althans aan hun lichaamstaal te zien want Turks verstaan was er natuurlijk niet bij. Alle Turken hadden een snor. Alleen een van hen sprak wat Nederlands. Hij trad op als een soort van voorman en had (echt waar) de grootste snor. Ik verstond niet veel van hem in de weinige kleine gesprekjes die ik ooit met hem had. Wat hij me wel duidelijk maakte was dat hij vond dat zij gediscrimineerd werden.

Dat is best wel mogelijk. Er was woningnood bijvoorbeeld en waarschijnlijk zaten zij met z’n allen ergens in een huis te hokken van waaruit ze dan in verschillende ploegendiensten moesten gaan werken. Waarom liet deze directeur deze mensen overkomen uit Turkije, hoe kon het dat dit goedkoper voor hem was? Geen idee, ik ben nooit goed geweest in organisatie, zaken en economie. Overigens zijn dit begrippen die ik nu gewoon gebruik maar waarvan ik me herinner dat ze toen nog maar net deel begonnen uit te maken van mijn begrippenpakket.

Het moment brak natuurlijk aan dat ook de Turken er aan moesten geloven. Ook zij moesten in de stank aan het werk. Dat was toch wat. Zij voelden zich vernederd. Ja wie niet eigenlijk. Maar voor ons, in ieder geval voor mij kwam dat gevoel van opgelatenheid, plaatsvervangende schaamte of wat was het nou eigenlijk, weer naar voren.

Ik moet tussendoor even dit vertellen. Natuurlijk zijn Turken niet zwart, maar bij ons werden mensen met zwarte haren altijd zwart genoemd. Ook mijn vader was ‘ nun zwarte’, want hij had zwart haar. Hadden mensen een donker uiterlijk dan waren dat zwarten. Dat had al eerder wat moeilijkheden gegeven met de Indo’s en de Molukkers die al bijna 10 of 15 jaar in ons midden waren komen wonen. Ineens was iemand zwart noemen fout of op z’n minst zeer bedenkelijk. Voorheen werden woorden als zwartmoor en Turk gewoon gebruikt. Wel in semi-negatieve zin maar niet in racistische zin want er waren eenvoudig geen Turken en Moren. Dit zei je tegen elkaar.

Nou stonden daar ineens Turkse Turken met zwart haar en met zwarte snorren te werken in de stank. Zwarte stinkende Turken. Zij deden nu het werk dat wij voor dat geld niet meer wilden doen. Het gaf een beetje een machteloos gevoel want wat doe je daaraan. Schuif je een klasse verder op dat moet de verlaten klas weer opnieuw aangevuld worden. Maar tekenen van blanke schuld (terecht of niet) begonnen zich toen wel duidelijker kenbaar te maken. Een van de eerste sporen van het boze blanke man syndroom (BBM) zeg maar.

Maar wat zag je nou in die ploeg gebeuren? Eigenlijk precies hetzelfde als bij ons. Ook zij hadden een onderlinge pikorde. Ook zij hadden een stomme Turk onder hen, alleen had hij geen jampotglazen op z’n hoofd. De domste was ook hier de klos. Ik zag die directeur ook hier weer af en toe langs komen om zo goed en kwaad als het ging een oogje in het zeil te houden.

Achteraf heeft het allemaal niet zo lang geduurd voor hen. Het bleek een overgangstijd. De afdeling werd gemoderniseerd. De Turken keerden echter niet huiswaarts zoals de Joegoslaven, Italianen en Spanjaarden. Hun gastarbeider schap liep als vanzelf over in emigratie. De gezinnen kwamen over en soms zelfs hun halve dorp. Dit waren mijn eerste contacten met gastarbeiders, met Turken. Hun moslim zijn was toen niet aan de orde we merkten daar althans niets van, dat kwam pas nadat er meer overkwamen en hun families en gezinnen meegebracht werden. Met andere woorden, toen de immigratie begon.

Werkstudent

Er was nog een andere ervaring op die fabriek die ik wil beschrijven. Ik heb dat altijd moeilijk kunnen benoemen maar misschien lukt het me op papier beter. Papier is geduldig ik kan stoppen en strepen enz. In de zomer kwamen er werkstudenten. Ik herinner me een gesprek met een student die me vertelde dat hij bewondering had voor ons dat we hier werkten, dat we zo konden leven. Hij zou dit niet kunnen zei hij. Hij was het nu na twee weken al helemaal zat en hij moest nu nog twee weken langer. Ik stond er naar te luisteren en ja te knikken en een beetje m’n schouders op te halen. Ik wist niet wat ik er van moest denken of wat ik moest zeggen. De student vervolgde met te zeggen dat hij de arbeiders nu beter begreep. Hij had in ieder geval geleerd de arbeiders te respecteren. Dat was nou iets wat wel bleef staan in mijn gevoel en herinnering. Het heeft wel lang geduurd voor ik me bewust werd wat dat nou eigenlijk was en wat het betekende.

Het was de realisatie dat die student me helemaal niet begreep, me ook helemaal niet zou kunnen begrijpen. Vier weken arbeiderswerk doen geeft natuurlijk best wel een ervaring en informatie over het werk en hoe dat moet zijn. Maar de staat waarin ik me bevond daar kwam ik zelf pas achter toen ik er uit ging groeien. Als arbeiderskind opgegroeid, in mijn zoveelste baantje en in een onbewuste staat van vanzelfsprekendheid dat dit tot mijn 65ste zou doorgaan. Een soort van zelfverdoving waarin je dan bent. Dat is niet iets wat je dan kunt ervaren, proeven of begrijpen als kind uit een ander soort gezin of als student, en uit een ander soort milieu.

Er waren mensen die op zo’n punt dan zeiden; maar dit wil ik niet meer, ik werk me er uit. Die zagen het licht en kregen een vuur in zich. Zo zijn verschillende arbeidersfamilies na een aantal generaties hogerop gekomen. Die wakkerheid en die opstandige ondernemendheid, die had ik niet in me. Ik ben er wel uitgekomen maar niet omdat ik dat op die manier plande. Ik bleef in een soort staat van; ‘je bent maar een arbeider'. Ondanks dat dat een veelgehoorde opvatting was waartegen door iedereen en ook door mij geageerd werd was ik me persoonlijk niet van de portee ervan bewust.

Het was een soort onbewuste energetische conditionering van wie ik was en hoe ik leefde. Door en voor de industrie gemaakt zijn, ontstaan zijn, eigenlijk gefokt zijn zelfs. Hoewel niemand dat ooit bewust van plan is geweest, dat neem ik tenminste aan. De betekenis van de woorden prul, proleet, proletariër en klootjesvolk ging ik pas later begrijpen. Als student kan je dat misschien theoretisch volgen maar dat ga je in vier weken vakantiewerk niet echt begrijpen.

Ik kwam hieruit omdat het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Én natuurlijk omdat ook ik liever niet in de fabriek stond. Maar om me op te werken, me uit het arbeidersmilieu te verheffen is nooit in me opgekomen. Ik ging wel heel andere dingen doen, althans voor een arbeiderskind, deels uit een innerlijke drang en deels uit zwakte. Ondanks dat ik uit het arbeidersmilieu kom voel ik me daar niet helemaal meer thuis, en soms moet ik zeggen, helemaal niet. Ik mis dan wat.

Immigranten en emigranten

Als ik nu achteraf aan die ervaringen op die fabriek terugdenk komen er weer heel andere dingen naar boven. Bijvoorbeeld die Joodse directeur. Misschien was hij een socialist, ik weet het niet, hij was wel een sociaal mens. Het binnenhalen van goedkopere Turkse arbeiders echter lijkt meer op VVD en ondernemers gedrag. Misschien moest hij wel, hij zal ook hebben moeten concurreren neem ik aan. Nu 40 jaar later, heeft de immigratiegolf een dusdanig karakter aangenomen dat zijn kleinkinderen moeten emigreren naar Israël vanwege de kleinkinderen van de arbeiders die hij indertijd hier binnenhaalde.

Ik zie in hoe moeilijk het is om elkaar te begrijpen. Die student en ik bijvoorbeeld, een wereld van verschil, ik begreep pas later hoe weinig we elkaar begrepen. Ik begrijp nu die situatie van 45 jaar terug wel beter. Maar zou ik de studenten van nu begrijpen die tenslotte toch behoren dan tot mijn eigen cultuur groep? Kan ik begrip hebben voor Turken, Marokkanen, hun kinderen en kleinkinderen? Benzakoer wil dat we hen tenminste een Islamvriendelijke verpleging geven OMDAT ze het vuile werk opknapten. Ik begrijp dat ze dat verlangen en ik wens die oude gastarbeiders een reis naar hun thuislanden met daar een Islamitische verpleging toe. Maar ik wil geen enkele sharia vriendelijkheid in dit land. Na 45 jaar zie ik nog precies dezelfde gevoelens en houdingen: Bij hen die speciale eisen en dat afpersen met argumenten die vooral lijken voort te komen uit het gevoel van vernedering, die te maken hebben met hun eer en gekwetste trots. In dit voorbeeld hebben ze anderhalf á twee jaar in de looiput gestaan, Nederlanders anderhalf á twee eeuwen. Aan de andere kant zie ik het Nederlandse gevoel van schaamte, opgelatenheid, schuld, onthand zijn met de situatie en alsmaar het goede bedoelen en willen doen. Schuld voelen vooral, dat zit hardnekkig en diep.

Dit artikel verscheen op 1 Juli 2017 ook op de site VerenOfLood. http://verenoflood.nu/het-vuile-werk-opknappen/