zaterdag 3 december 2011

De tolerantie paradox

Antwoord aan Anol Berg
Eindelijk weer wat tijd en rust om op je artikel in te gaan Nolo.

Ik begin met een aanhaling uit een artikel dat ik laatst las van Hans Jansen (de Arabist):

“De aanwezigheid van de islam roept () de oude vraag weer op: zijn we verplicht om intolerantie te tolereren? Is het intolerant om intolerantie niet te tolereren? Tolerantie draagt immers een paradox in zich: intolerantie tolereren leidt onvermijdelijk tot het verdrongen worden van tolerantie door intolerantie. Maar of dat goed of kwaad is, dat is een morele en religieuze keuze die ieder voor zichzelf moet maken.”
Ik laat dit nog even staan en vat het grootste deel van je artikel als volgt samen.

De essentie in onze dialoog is voor jou ‘vertrouwen’. De huidige moderne verworvenheden zijn voor jou niet meer dan verworvenheden van deze tijd. In andere tijden waren er andere verworvenheden die daar toen pasten. Ze geven geen waar geluk, geven niet de essentie van vrede en vertrouwen. Toen je jonger was had je wel meer voorkeur voor de pre-industriële manier van leven maar nu weet je; pre-industrieel of industrieel met zijn overbevolking en ‘big brother is watching you’, het is allemaal maar relatief tegenover ‘de essentie’, ook wel “Het Rijk der Hemelen”, en/of “De vrede die alle gedachten te boven gaat”.

In je op een na laatste alinea zeg je:

“We kunnen hier wel spreken over oorlog en doden, maar dat sluit in alle gevallen vertrouwen uit. Conflict volgt op wantrouwen, argwaan, competitie”.
Inderdaad, dat is zo. Omgekeerd; vertrouwen, werkelijk basisvertrouwen zou angst, wantrouwen en argwaan uitsluiten. Maar kijkend naar de wereld, naar de cultuur naar de maatschappij heb ik hier een probleem. Dat wordt ook verwoord in de aanhaling van Hans Jansen hierboven. Een probleem overigens dat universeel is, de vraag was er al vóór de Islam en zal er daarna ook nog zijn. Hier moet een morele keuze gemaakt worden. In de paradox van de tolerantie maak ik een andere keuze dan jij. Ik wil een maatschappij en cultuur met pacifisten, geweldlozen en aanhangers van gelijke rechten voor alle leden van de homo sapiens soort, recht op individuele gewetensvrijheid, van cultuurrelativisten, zelfs eigen cultuur relativisten. Ik wil die verdedigen tegen wetsopleggers die dit (desnoods met gebruik van geweld) willen afschaffen. En hier ben ik voor geweld als het niet anders kan. Als ik mijn eigen logica hier volg kan ik niet meer volhouden dat ik tegen oorlog ben. Toch ben ik dat..... De ene paradox schept de andere.

Je laatste alinea vind ik erg mooi en wil hem daarom hier overnemen om er op in te kunnen gaan.

“De bedoelde vrede Is vertrouwen. Het voelt aan als weldaad, en je draagt het door de dag mee. Bijna fysiek. De dualiteit aarde - hemel erin opgeheven. Je doet je ding, kwijt je van je wereldse verantwoordelijkheden, maar je werkelijke zin, lust en hart ligt hier. Dat het goed is zo, dat er mij niets meer kan gebeuren. Dat er van alles gebeurd, maar dat ik er niet door wordt geraakt, want het zie als illusie. Iets anders het Werkelijke heeft mijn verdediging op zich genomen.”
Je beschrijft hier een gevoelde en beleefde ervaring, een staat van zijn waarin jij kennelijk leeft. Ik heb zoiets wel eens ooit beleeft maar het is geen constante zijnservaring voor mij geworden. Een (bijna) fysieke ervaring, een werkelijkheid dus voor jou. Wat me met mijn analytische en filosofische hoofd wel opvalt is dat de ‘opgeheven dualiteit van hemel en aarde’ nu is vervangen door de dualiteit van ‘vertrouwen, vrede, goedheid en het Werkelijke versus het illusoire gebeuren’.

Hoe het ook zij, ik ben zo ver nog niet. En velen met mij. Ik vind het een goede zaak dat we hier een cultuur hebben van een vrij geestelijk leven. Waarin mensen zich een dergelijk vertrouwen en vrede kunnen eigen maken. En dat is hier in het vrije westen mogelijk. Dat is een van de verworvenheden van het westen die ik het behouden en (indien nodig) verdedigen waard vind. Ik ben dus geen relativist en zeker niet op dit punt. Ik zou niet willen dat deze verworvenheid wordt opgeofferd aan een of andere ideologie of die nou religieus is of niet. Vandaar de naam van dit blog; ‘eerste hemel’ (= de aarde) i.p.v. de 7de hemel of welke hemel dan ook.

Tot zover mijn samenvatting van jouw artikel. Het brengt me onvermoed bij het onderwerp waar ik vaker over schrijf.

De paradox der ware gelovigen

Islam betekent onderwerping aan de wil van Allah. Islam betekent ook vrede. Je onderwerpen, je overgeven aan de wil en de wetten van Allah brengt (je) de vrede van Allah. Mohammedanen geloven dat het dan gaat over de vrede die jij beschrijft, de vrede die alle gedachten te boven gaat. De vrede van God, van het rijk der hemelen. Het is waar jouw “werkelijke zin, lust en hart ligt” zoals je hierboven beschrijft. Wat dat aspect betreft ben je een ware moslim Nolo. Je voelt je volledig veilig in de ‘Werkelijkheid van God’, die jouw verdediging op zich heeft genomen. Samen met je moslimbroeders, voeg ik daar aan toe.

We hebben in het moderne westen miljoenen ware gelovigen geïmporteert waarvan velen met dezelfde vredes en vertrouwenservaring. Alleen zijn de mindset, het referentiekader, de psychologische cultuur en de waarden en normen heel anders. Wat leidt tot een andere ideologie en een andere maatschappij inrichting.

Moslim (= ware gelovige) kan ik je noemen, Mohammedaan niet. Mohammed, de Koran, de Ahadith, de Sharia zijn niet geweldloos zoals de man van Nazareth en zijn leer. De Koran kent alleen geweldloosheid als je de betreffende teksten uit zijn context haalt. Hopelijk gaat men dat meer en meer inzien. Voorlopig verhoedt de identiteit en loyaliteit van moslims dit, trouw aan de Oema als ze zijn. De ware gelovige die Jezus volgt en de ware gelovige die Mohammed volgt komen elkaar, beide de vrede predikend in deze paradox tegen.

Er is een fundamenteel verschil tussen Jezus en Mohammed. Het is mooi om te kijken naar het halfvolle glas (van overeenkomsten) maar de andere (lege) helft van verschillen niet willen zien vind ik gevaarlijk naïef. Dus strijd ik op deze manier; dit onder de aandacht brengen.

Hier blijkt jouw relativisme heel erg ver te gaan wat mij betreft. Ik en mensen zoals ik zullen in een confrontatie tussen gewelddadig en intolerant versus tolerant en geweldloos in feite (niet in principe) jouw beschermers en verdedigers blijken. Mogelijk kan dat jou per slot van rekening niet echt veel schelen. Je lijkt dat zei ik al eerder, op een kathaar, een passieve martelaar als het zover zou komen. En het doet me ook weer denken aan die zinsnede in de Baghavad Gita: ...”over doden en levenden beklagen de wijzen zich niet”.

Merkwaardig toch die gelovige vrede ervaarders. Het gaat ze kennelijk om een andere werkelijkheid, een andere wereld. De ene is hier op aarde een actieve martelaar (zelfmoordterrorisme), wil actief zijn leven geven voor god en hemel. De andere is een passief martelaar en geeft zijn leven liever dan tot geweld over te gaan, hij laat zich doden. Beide verkiezen ‘Het rijk de Hemelen’ en relativeren deze aardse werkelijkheid.

De ongelovigen, degenen die die ervaringen van vrede en vertrouwen niet hebben en liever blijven leven dan de dood te riskeren zien dat het meer gewelddadige geloof zal overwinnen en overleven. Zij doen wat water in de geweldloze wijn en maken hun handen vuil aan geweldszaken. Ondanks een enkel ervarinkje en dat ik begrijp waar je het over hebt en dat ik het ideaal met je deel, hoor ik nog steeds bij deze laatste groep.

Afijn nu kom ik weer op herhalingen en gaan we in kringetjes ronddraaien.
Misschien hebben we genoeg gezegd naar aanleiding van; ‘De geliefde en het doden van de medemens’ ?
Heb jij nog een nieuwe benadering misschien?

maandag 14 november 2011

Vertrouwen

Door Anol Berg

Na lezing van jouw stuk dacht ik er even nog over na. Je loopt er zo wat mee rond en denkt: oké van alles wat, en mooi en goed maar waar ligt voor mij nou de essentie? Het antwoord kwam spoedig, het eendere antwoord als altijd: dat ligt voor mij in vertrouwen.

Laat ik ter zake ons onderwerp dat preciseren. Een regelmatig terugkerend punt in jouw betoog: de westerse verworvenheden. Vrijheid van pers, van spraak en samenkomen. Van individualiteit, mensenrechten, ja zelfs de vrijheid een pacifistisch standpunt te kunnen praktiseren. Een vrijheid moeizaam verworven onder veel leed en doden. Het bepaald voor een belangrijk deel jouw standpunt tegenover doden. Je ontleent eraan je legitimatie er de strijd voor aan te gaan. Desnoods ervoor te sterven.

Allereerst, ook ik zie dat als verworvenheden. Let wel, niets meer dan dat. Het is verworven, en that's it. Belangrijker, heeft het ons ook meer geluk opgeleverd? Je bent niet echt bekend met de Pentateuch, het Oude Testament [zoals ik niet met Blavatsky, of laten we zeggen de Veda's]. Zou je het zijn, je zou een blik krijgen op een wereld die in gelukbeleving niet van de onze verschilt. Vreugde en verdriet. Tragiek en bevrijding. Promiscuïteit voluit beleefd. Gezinsvreugde. Rituele viering. Sociaal verband. Zeker, onder condities en bepalingen die wij nu als te eng en opgelegd zouden verwerpen, maar die toen aangepast aan tijd en omstandigheden het enige richtpunt vormden als de normen en waarden van die tijd.

Verworvenheden?

Ik had zo rond mijn twintigste een voorkeur voor het pastorale. Rust. Landelijk schoon. Eenvoud. stilte. Niet arbeid een doel maar voor het eerste levensonderhoud, en ingebed in veeel heel veeel vrije tijd. De Homo Ludens zeg maar. Spelen...

Onder invloed van de in de negentiende eeuw ingezette industrialisatie begon die oude pastoraliteit plaats te maken voor die van de techniek. Auto's. Vliegtuigen. Lawaai. Stank. De dagelijkse stress. Het milieu probleem. Het alsmaar aangroeiende levensbedreigende militair nucleaire potentieel.
Waarmee ik maar zeggen wil; het is maar vanuit welk tijdsperspectief je het bekijkt. En wat je als winst ziet. ''Er is niets nieuws onder de zon'', zegt al in het Oude Testament de Prediker. Toen al! Het koninkrijk dezer wereld in verschillende tijden zich manifesterend in verschillende gedaanten maar in essentie de uitdrukking van het zelfde. Het zou nu beter kunnen gaan, mochten we in al die tijd iets hebben geleerd, maar nu gooit alweer de almaar groeiende wereldbevolking roet in het eten. En maar weer op naar het volgende conflict, en die andere niet minder onvrij makende vrijheid opdoemend aan de einder: Big Brother Is Watching You.

Daartegenover dan het Rijk der Hemelen, in de woorden van Paulus: ''De vrede die alle gedachten te boven gaat''.

Waarover hebben we het dan? Men kan spreken zoals hier over oorlog en doden, maar dat sluit in elk geval vertrouwen uit. Conflict volgt op wantrouwen, argwaan, competitie.

De bedoelde vrede Is vertrouwen. Het voelt aan als weldaad, en je draagt het door de dag mee. Bijna fysiek. De dualiteit aarde - hemel erin opgeheven. Je doet je ding, kwijt je van je wereldse verantwoordelijkheden, maar je werkelijke zin, lust en hart ligt hier. Dat het goed is zo, dat er mij niets meer kan gebeuren. Dat er van alles gebeurd, maar dat ik er niet door wordt geraakt, want het zie als illusie. Iets anders het Werkelijke heeft mijn verdediging op zich genomen.

woensdag 19 oktober 2011

De geliefde en het doden van de medemens 2

Dit is een antwoord op de reacties van Anol Berg die hij plaatste onder het vorige artikel over dit onderwerp.

Beste Nol,

ik ga proberen uit jouw laatste twee reacties (van 4 September, onder mijn vorige posting) datgene samen te vatten waar ik op wil reageren.

Je groet met: “de vrede van God die alle gedachten te boven gaat”. En je hoopt dat we het daar een keer over kunnen hebben. Mijn eerste reactie is dan al meteen: Hoe kunnen we dat doen? Het hebben over iets wat alle gedachten te boven gaat. Mijn denken is sterk door taal gebonden, misschien zelfs wel volledig. En mocht ik dan met mijn bewustzijn boven het taal - denken uitstijgen, dan nog; wat zeg ik dan, wat kan ik dan nog zeggen. Of moet ik zeggen; hoe communiceer ik dan?

Met andere woorden, hier ligt het probleem van het verbinden van twee werelden. Het transcendente ‘dat alle gedachten te boven gaat’ met het gewone denken en doen dat we allemaal kennen. Moeilijk moeilijk maar voor minder doen we het kennelijk niet, gezien onze onderwerpen en onze insteek.

Op de gedachte van: “Stel dat mijn vrouw of kind gedood zouden worden, zal de praktijk moeten uitwijzen of ik zal doden of niet”, reageerde jij met: Niet slechts dan - in dat geval maar ook nu, hoe sta ik hier nu in. Sta ik in kracht of in zwakte? Ik zal in kracht en in waarheid moeten staan, niet alleen dan wanneer ‘de nood aan de man komt’! Nu kiezen voor het niet doden. Laat het er niet op aankomen, dan ben je te laat. Het gaat immers altijd om het hier en nu.

Dan over onbaatzuchtig handelen.
Samengevat vraag je je retorisch af: Is er een meer universeel standpunt dan:

1) de ander de wang toekeren,
2) je vijand lief hebben,
3) Kiezen voor God, zelfs boven je eigen gezin en familie.

Je schrijft daarover ook: “Een denken, niet van deze wereld, zoals de woordvoerder van deze gedachten het zou formuleren”.

Hier krijgen we dus die andere wereld, die alle gedachten te boven gaat, weer in het vizier. Hiertegenover staat de wereld van de aardse praktijk. De aardse werkelijkheid die nooit zonder oorlog is.

Je geeft het voorbeeld van de Japanner en de Amerikaan, de Nederlander en de Duitser. Ieder zijn eigen (beperkte) waarheid, hoe relatief allemaal. En het gevolg is doden. Niemand is onpartijdig, objectief en universeel want niemand kiest voor God. Althans daar kom ik toe als ik jouw gedachtegang probeer te volgen. Ik denk dat jouw oplossing ligt in ‘het koninkrijk des hemels’. Daar wil je in kracht en waarheid voor staan. En jou kennende, doe je dat ook.

Zo vat ik het samen. Waar en in hoeverre ik het mis heb hoop ik van je te horen.



Mijn gedachten hierover.

Dit is een elitair standpunt. In de zin dat het een standpunt is (was) van een priesterkaste. Van monniken ordes, van godzoekers, heiligen en mystici. Van celibatairen zonder gezinsbanden en kinderen. (Ja, dan gaat het al wat makkelijker maar zo hou je geen volk, land of cultuur in stand.) Het is het standpunt van pacifisten, van martelaren.

Wat dit laatste betreft, ik maak onderscheid tussen passief martelaarschap en actief martelaarschap. In het eerste geval, sta je voor je waarheid. Je doodt niet maar je gebruikt ook geen geweld als de consequentie is dat je gedood wordt. Bijvoorbeeld de Kataren, Jezus of Gandhi. Actief martelaarschap is dat je vecht voor je doel ook al kost het je je leven. Voorbeelden; kamikaze piloten en zelfmoord jihadisten.

Christendom, bepaalde Hindoeïstische, Boeddhistische stromingen en soms ook humanisten kennen pacifisme in de zin van passief martelaarschap. Andere culturen (ook westerse) kennen actief martelaarschap. Actief of passief martelaarschap, beiden worden gezien als heldhaftig. En religieus c.q. godsdienstig gesproken als ‘opoffering’, en als afzien van het ego en het wereldse.

In vorige opstellen heb ik betoogd dat deze ‘kasten’ tegenwoordig gewone burgers zijn. Deze hoge idealen zijn althans in het westen, gewone burgeridealen geworden. Met alle gevaren voor de westerse cultuur van dien. Want zoals ik zojuist al opmerkte; zo hou je geen volk, land of cultuur in stand. In Kunduz probeert (het westen/Nederland/Groen-links) dit in een niet westerse cultuur te praktiseren, zelfs te implementeren. Dapper!

Het lijkt er dus op dat tegenwoordig door velen geprobeerd wordt dat universele ideaal van het ‘hemelse koninkrijk’ hier op aarde te verwerkelijken. Dit is moeilijk. Het schiet niet erg op. Misschien hebben we eeuwen en eeuwen nodig. Het lijkt nu te gaan zoals met een ketting die nooit sterker is dan de zwakste schakel. Zo gaat dat hier in het aardse koninkrijk. Met de ontwikkeling van een aards (universeel) koninkrijk lijkt de vooruitgang niet sneller te gaan dan die van de langzaamste en meest primitieve, minst humane volkeren en culturen der mensheid.

Een andere gedachte kwam ook nog even bij me langs. Het lijkt een luxe te zijn als een bepaalde cultuur het zich kan permitteren pacifisten in haar midden te hebben. Wordt het aandeel pacifisme te groot dan wordt het voortbestaan van die cultuur een hachelijke zaak als er meer totalitaire, intolerante en machtsbeluste culturen tegenover staan. Die zal dan de overhand krijgen. Voorbeeld; de cultuur in Andalusië waar Joden en Christenen tweederangs burgers waren onder de Mohammedanen, om over vrijdenkers en atheïsten nog maar niet te spreken.

Een cultuur die veel pacifisme, universalisme, vrede en liefde een langere tijd binnen haar grenzen wil laten bestaan zal tegelijkertijd veel kracht en macht moeten hebben, én bereid zijn het uit te oefenen om die vredelingen, humanen, pacifisten en liefdevollen hun (wijze van) bestaan te verzekeren.

Nog een gedachte.

Het dilemma is altijd, waar is de grens van je tolerantie als je tegenover een intolerante tegencultuur komt te staan. Een staat zal toch een grens moeten trekken en de vrijheid moeten verdedigen en indien nodig bevechten. Dan is heldhaftigheid in de vorm van actief martelaarschap geboden. Met passief martelaarschap zal je cultuur van de aardbodem verdwijnen. Zie het voorbeeld van J.v. Nazareth. Daarna zijn dus die anderen de baas en zetten hun cultuur voort. Door toeval en geluk weten we iets van de Katharen en van Jezus en hun ‘niet van deze wereld denken’ zoals jij het noemt. Van (waarschijnlijk) vele anderen weten we niets. Geen wonder, die verdwenen in de vergetelheid. Maar voor Jezus, voor de Katharen en voor vele anderen die in de vergetelheid verdwenen maakt dat niet zo veel uit. Voor hen is er het ‘Koninkrijk der Hemelen’. Voor de actieve martelaren van de intolerante culturen is er ook het Koninrijk der hemelen, dan wel 'het Paradijs'. Zij zijn gestorven voor het op aarde vestigen van het Koninkrijk Gods waardoor de mensheid dan alhier “God kan dienen om daardoor in de hemel te komen”, zoals ik dat in de eerste klas van de lagere school op de catechismusles nog leerde.

Ik voel me tegenwoordig meer betrokken bij het aardse leven. Ik geloof dat er strijd, en evt. doden van anderen nodig is/kan zijn om, in jouw woorden ‘De Geliefde', in het aardse leven van mensen een plaats en een kans te geven. Dat betekent kiezen voor de aardse eindigheid, dood, dualiteit van haat en liefde, pijn en genot en (tegenwoordig nog steeds) oorlog. Actief martelaarschap zie ik dus in principe als evenwaardig aan passief martelaarschap.

De Katharen.

Neem bijvoorbeeld die kwestie van de katharen en de kruisvaarders. Vroeger was ik een bewonderaar van de Katharen en hun visie. Ik veroordeelde sterk het genocidale gedrag van de kruisvaarders jegens hen. Nu nog, althans dat is mijn eerste reactie. In feite sta ik er heel ambivalent tegenover. Ik denk soms dat het niet zo had hoeven te gaan. Was de westerse, christelijke cultuur van toen echt niet sterk genoeg om een tamelijk grote minderheid in haar midden te tolereren die een ander christendom voorstond? Men dacht toen van niet. Elimineren was de keuze die gemaakt werd. Toch ben ik blij dat het Christendom van toen zich niet naar de Kathaarse variant ontwikkelde. Dat zou mijns inziens een Christendom geworden zijn van nog meer dualiteit, van verschil en tegenstelling tussen hemel en aarde. Van: “mijn Koninkrijk is niet van deze aarde”, van 'andere wang', 'vijand lief', en 'God boven vrouw en kind'. Het zou een christendom zijn, ongeveer net zo dualistisch als het Mohammedanisme. Alleen kende dat nou juist een actief martelaarschap, daarom horen we niks meer van de katharen en wel van de mohammedanen denk ik.

De kruisvaarders waren on-Christelijk. De Mohammedanen waren niet on-Mohammedaans. Zij waren Mohammedaans in het veroveren en onderdrukken van joodse en Christelijke cultuur in 'het heilige land'.

Zou het Europese Christendom afhankelijk geweest zijn van de Kathaarse variant dan zou west europa volledig Mohammedaans geworden zijn. Het was het Christendom dat zich daarna ontwikkelde dat geboorte kon geven aan humanisme, vrijdenkerij, verlichting, aan open en vrij denken, innovatief denken en modernisme. Een pacifistisch en Kathaars Christendom zou dat niet gekund hebben net zo min als de Islamitische culturen. Die zouden het theoretisch gesproken gekund hebben maar in de praktijk konden ze het niet verwezenlijken. Waarom niet? Omdat door beiden het Koninkrijk der Hemelen belangrijker werd (en nog steeds wordt) geacht dan het aardse koninkrijk. Europa zou Mohammedaans zijn want actief martelaarschap wint het (op aarde) van passief martelaarschap.

Bezien vanuit het perspectief van het Koninkrijk der Hemelen, heeft dit aardse niet zo veel belang. Het gaat dan om Gods belang. Dat lijkt voor de passieve zowel als voor de actieve martelaren hetzelfde. Het hiernumaals is er voor het hiernamaals. Alsof het hen allemaal niets uit maakt.

Mij wel.

Een mix van beide, van pacifisme beschermd door agressie lijkt mij voorlopig nog het beste. Dat je dan hypocriet genoemd wordt, dat je dan inconsquent genoemd wordt hoort bij het aanvaarden van het aardse bestaan. Dan slijt je je ego maar af met de pijn van miskenning en onbegrip. Toch nog een klein beetje een martelaar.........

dinsdag 23 augustus 2011

De geliefde en het doden van de medemens.

Ja wat een titel hé. Dat kan helemaal niet in een zin, tenzij het een thriller met romantische inslag zou betreffen. Maar dat is niet zo.

De Geliefde, is de titel van een boek geschreven door Anol Berg. Te bestellen via deze link: http://shop.boekenbent.com/
en kost € 7,50

De tekst op de achterflap is als volgt:

Ik ben van alle tijden, zonder begin. Wie mij liefheeft in waarheid gaat nooit verloren. Hoe zou in mij iets verloren kunnen gaan daar met mijn Al ik het omvat. Waar zou het heen moeten dan hier het thuis. Wat zou het vinden in het daarbuiten? Ik ben jou, en met jouw Al omspan je mij. Geliefden in een verstrengeling, in liefdes genot tijdloos.

De ondertitel is: ‘Een oproep tot verantwoordelijkheid’.
En dat is het ook werkelijk. Het boek spreekt je aan op het niveau van je weten en geweten. Ik heb het boekje in een ruk uitgelezen. Het heeft iets zeer pakkends en boeiends doordat het zo recht uit het hart, recht uit de ervaring en gemeend en betrokken geschreven is. Daardoor las ik gewoon dwars door de taalfouten heen. Die staan er nl. ook in. Anol Berg is zich hier zeer wel van bewust maar kwam tot het besluit om niet verder meer te schaven en te verbeteren aan de tekst. Het gaat om de inhoud. En zo is dat. Het is puur, ruw en ongeschaafd geschreven. Mocht er ooit een beter geredigeerde versie verschijnen (en dat is het zeker waard) dan ben ik blij dat ik deze eerste originele versie in mijn bezit heb. Tot zo ver over het boek, De Geliefde.


Naar aanleiding van dit boek kwam ik met Anol Berg in contact over de inhoud. Er ontspon zich een uitwisseling en discussie. In ons mailcontact hadden we het op een bepaald moment over Erik van Ruysbeek, een Belgische mysticus waarover ik Anol een interview gestuurd had, en over de Abt Notker Wolf, de abtprimaat van de Benedictijner orde die het boek schreef: “Waarop wachten wij”.
Enerzijds Van Ruysbeek een mysticus die helemaal opgaat in de essentie van het bestaan en bijzonder weinig actieve bemoeienis met de wereld en het maatschappelijk sociale leven lijkt te hebben tegenover anderzijds Notker Wolf die in vergelijking daarmee een en al werelds engagement ten toon spreid. Twee kanten van christelijke praktijk.

Hierover volgt nu een quote uit Anol Bergs tekst:

“(.....) die me daarmee voor een vraag stelt. De cruciale vraag altijd voor wat mij betreft, en die nu dus ook weer tegenover Notker bij me opkomt :
Hoe kan hij , wil hij, functioneren in een systeem, de Christenheid , dat het doden van de medemens legitimeert, ja haar eigen lidmaten wanneer de politiek daartoe oproept, uitlevert? Ik heb in mijn boekje daar geen misverstand over laten bestaan, hoe ik daar over denk. Hoe denkt hij daarover; maar vooreerst, hoe jij ? (Remember Blavatsky tegenover Garibaldi)


Ik doe je een voorstel. We schrappen, de Mix, de Groei, of schorten ze op; we schrappen de dualiteit en gaan in op dit vraagstuk. Ik schreef je al over 'het trekken van de zaak in het fundamentele vlak'. Voor mij, voornoemde kwestie wel de meest fundamentele van al. Ze bracht me bij de Jehova 's Getuigen, nou, en dat zegt nogal wat. Daarover dus, rustig aan de posities verkennend welke beiden wij op dit punt innemen. Ik heb me niet ingegraven in mijn opstelling ten aanzien van deze kwestie, ik laat de geest waaien, en luister. Hoe schoon waait hij, die geest. Hoe hart verheffend. Je dienaar”

Hier komt dus het waarom van het tweede deel van de titel van dit stuk aan de orde. Het doden van de medemens. Hoe denk ik daarover?

Ja, daar vraag je me wat. Het spijt me maar ik heb daar heel verschillende gedachten over. Tegengestelde gedachten zelfs.

1) Ik kan en wil een medemens niet doden, ik snap dat het niet mag van de wet. Goed dat die wet er is en dat die gehandhaafd wordt.

2) Ik begrijp dat er gedood wordt, ik kan me voorstellen dat ik het in bepaalde gevallen ook zou doen, als ik er niet te bang, te onzeker en misschien wel te laf voor ben.

De tijden dat ik in mezelf moordlustige razernij voelde liggen al lang achter mij. Dat wil zeggen in tijd. Of ze in kwalitatieve aanwezigheid ook zo ver weg zijn zou ik niet durven zeggen. Nog heel regelmatig heb ik vreselijke gewelddadige en vernietigende agressieve fantasieën. Vooral als ik geweldsmisbruik zie, of er van hoor en het voor me zie. Of als ik dreiging of gevaar voel. Het zijn bloeddorstige gedachten en fantasieën, ik voel en heb geen wens zo iemand ook werkelijk te doden. Ik leef het niet uit. Ik denk ook niet dat dat ooit zal gebeuren. Althans dat hoop ik. Maar ik kan me voorstellen dat er meerdere mensen in gevangenissen zitten die dat ook van zichzelf dachten en ‘het niet zo bedoelden en wilden’ maar het desalniettemin deden. En de dader is de dader en die is de schuldige nietwaar? Dus ik heb hier over mezelf geen hoogstaande illusies Anol. Ik leef niet een leven van een geladen bom, verre van dat, vaak voel ik me vredig en gelukkig. Maar volledig ‘uitgezuiverd’ ben ik ook niet en een ongeluk zit in een klein hoekje. Maar goed, dit is even een kleine opening van innerlijke zaken, van agressie en geweldszaken dus.

Bij jou lijkt dit onderwerp in een iets grotere algemene context te staan. In jouw hierboven aangehaalde tekst zeg je:

“Hoe kan hij, wil hij (Notker Wolf) functioneren in een systeem, de Christenheid dat het doden van de medemens legitimeert, ja haar eigen lidmaten wanneer de politiek daartoe oproept, uitlevert?"

Je stelt het hier heel retorisch. Het kan volgens jou helemaal niet. Begrijp ik dat goed? Als hij dat doet dan is hij (en de hele Christenheid) de naam van Christus niet waardig. De ware Christen zou zich afwenden van oorlog en geweld, meen ik als jouw mening aan te voelen. Hebt uw vijanden lief en keert de andere wang toe.

Zo denk ik niet. Ik denk dat de zich christenheid noemende culturen recht hebben op agressie en oorlog, zoals alle anderen en zich desondanks christelijk mogen noemen. De christelijke culturen zijn immers gestoeld en geïnspireerd door en op Jezus Christus en dat al eeuwen lang. Duidelijk niet door Boeddha, Confucius of Mohammed, dat zou een heel andere cultuur hebben opgeleverd. Je moet niet vergeten dat we te doen hebben met gewone mensen. Met gelovigen. Mensen met gezond boeren verstand, die waar het verstand niet meer toereikend is het dan maar geloven. Er zijn weinig mensen met kennis, kennis in de zin van gnosis, er zijn weinig mensen met ervaring zoals bijvoorbeeld Erik van Ruysbeek en (hoe verschillend van hem ook) zoals jij.

Moest de christenheid beperkt blijven tot de eerste groep van 'ware christenen', die die naam ook werkelijk verdienen,en had zich daarnaast geen exoterisch werelds christendom ontwikkelt, dan had er überhaupt geen christendom bestaan. Zoals er nu ook geen Katharen meer zijn.......

Passief en actief martelaarschap

Nog even terug naar mijn meer persoonlijke reacties en gevoelens hierover.

Ik begrijp en zie in dat ik met mijn emotionele reacties bijdraag aan geweld en oorlog. Ik moet me niet in laten zuigen in agressie, niet laten verleiden tot agressie en vernietiging. Dan ben ik er deel van en breidt ik het mee uit.

Ik vraag me echter af, wanneer ik er in zou slagen niet agressief te reageren, of dat dan niet zou komen uit angst, verdoving en innerlijke bevriezing als overlevingsstrategie in plaats van uit innerlijke groei en transformatie. Dat zou moed en waardigheid vergen. Heb ik dat wel? Dus is het misschien niet eerlijker en waarachtiger voor mij om de strijd aan te gaan. En ja, dan vloeit er misschien bloed en vallen er misschien doden.......

Ik schreef eerder op dit blog (brief nr. 6 medio Juni) een stuk met de titel; ‘Uitgeburgerd en weer ingeburgerd’. Daaruit haal ik het volgende aan:

"Arjuna is in het boek ‘De Baghavad Gita’ degene die twijfelt en weigert te doden. Het verhaal speelt in een oorlogssituatie, op een strijdveld. Hij twijfelt uit menselijkheid en medeleven en weigert ten slotte om zijn vijanden die eigenlijk verwanten, broeders zijn te doden in de strijd. Krishna (god) zegt dan (in hoofdstuk2) o.a. Dat hij niet zo moet klagen en twijfelen en dat":

“hoewel zijn (Arjuna’s) woorden verstandig klinken, een wijze zich niet beklaagt over de doden en de levenden.” En even verderop; “de lichamen zijn vergankelijk, eeuwig en onvergankelijk is hij die de lichamen bezielt.” En; “Wie meent, dat deze doodt of dat hij gedood wordt, die kent de werkelijkheid niet. Noch doodt hij noch wordt hij gedood.”

Het lijkt er voor mij op dat Arjuna hier te vergelijken is met een christen die voor vrede en geweldloosheid kiest en de wereld verzaakt. God (Krishna) echter wijst hem terecht. Richt je hart op het allerhoogste en twijfel niet, vrees de dood niet, vrees de strijd en de pijn niet. Doe het juiste en ware.

Ik denk dan dat de uitkomst daarvan kan zijn (van het gericht zijn op het allerhoogste) dat je pacifistisch weigert te vechten en te doden. Zoals dat bijvoorbeeld bij de Katharen leidde tot passief martelaarschap. Maar ook kan het zijn dat het leidt tot strijden en dood. Dat zou ik dan actief martelaarschap noemen. Waarom zou het ene beter zijn dan het andere? Ik kan daar geen uiterlijke regel of dogma voor vinden. Dit moet innerlijk beslist worden. Ieder moet zijn innerlijke waarheid leven. Geen garanties.

Overigens vind ik het wel prettig dat er wetten zijn en dat je geen geweld mag plegen, laat staan iemand doden. Dat regelt wel een leefbare maatschappij. Het is nu zelfs zo dat we er veilig over kunnen denken, spreken, onderzoeken, filosoferen en mediteren.

vrijdag 12 augustus 2011

Over de tijdgeest en over spiritualiteit in de politiek.

(Opstel n. 13)

In het alternatieve circuit gold dat er een nieuw tijdperk, een nieuwe cultuur zou aanbreken in het laatste kwart van de vorige eeuw. Astrologisch gezien loopt dan het vissen tijdperk van meer dan 2100 jaar (en dat is dus nu) ten einde. Het vissen tijdperk was het tijdperk van het christendom waarin de mensheid zou moeten worstelen om iets van liefde te gaan begrijpen en zo mogelijk implementeren in het culturele en sociale leven. Vanaf nu zou het aquarius tijdperk, het waterman tijdperk intreden. De grote les voor de mensheid is nu broederschap, universele broederschap wel te verstaan. Eigenlijk dat wat 100 jaar eerder al door de spirituele (o.a. theosofische) beweging in gang was gezet. Moeilijk aan te tonen overigens of er een daadwerkelijk oorzakelijk verband of voorbereiding was van die theosofische beweging van na 1875 op die van een eeuw later rond 1975. Voor mij persoonlijk was dat wel zo. Begin 60er jaren toen ik ‘op zoek ging’, vond ik na Hindoeïsme, Taoïsme en Boeddhisme al snel de theosofie die me een ingang gaf naar westerse mystiek en esoterie.

Hoe dit ook zij, als een soort van perenerende (overwinterende) plant stak het alternatieve onkruid nu rond 1975 opnieuw de kop op. Perennial Philosophy geheten tegenwoordig, of eeuwige wijsheid in het Nederlands. Dit keer bleken de omstandigheden wel heel erg gunstig. Het bereikte nu zelfs de ‘bovencultuur’. Er werd gezongen over ‘the age of aquarius’, in de musical Hair, die populair werd in de hele wereld.

Gebeurtenissen kan je natuurlijk op vele manieren waarnemen, interpreteren en benoemen. Ik probeer hier om twee verschillende zienswijzen naast elkaar te leggen. Soms zal ik ze tegenover elkaar zetten maar ik vrees dat ik ze zelf ook niet altijd zal kunnen onderscheiden of ontwarren. De eerste zienswijze stipte ik hierboven al even aan, ik heb gemerkt dat de gestudeerde elite dit de romantisch-religieuze visie en houding noemt. De andere is de rationeel kritische wijze die historische, politieke en sociaal economische verklaringen voorop stelt. Van deze laatste weet ik erg weinig, behalve wat ik in kranten, artikelen en een enkel boek heb opgepikt. Geen sociologie gestudeerd of op de sociale academie gezeten wordt het een hachelijke onderneming. Zoals eigenlijk al mijn opstellen dat eigenlijk zijn. Mijn denkraam is gevuld met een allegaartje, het is stamppot campur in mijn hoofd, ik weet het. Het weerhoudt mij niet te schrijven en eenieder kan ophouden met lezen nietwaar.

De tijdgeest

Hoe werkt de tijdgeest. Wat is dat eigenlijk voor iets? Tijd is altijd tijd. Maar als we dat zeggen hebben het over kloktijd. Psychologisch kan een bepaalde tijd heel lang of juist heel kort duren. Bij tijdgeest is er denk ik nog weer wat anders aan de hand. Het woordje geest is nu aan tijd toegevoegd; tijdgeest. Niet altijd wordt dat woord in zijn geheel uitgesproken. Bijvoorbeeld als we zeggen. ‘het was een hele andere tijd toen, alles was anders’. Dat kan dan worden aangevuld met; mensen dachten anders en er golden andere regels, gewoonten en gebruiken. Dingen die we nu gewoon vinden vonden we toen helemaal fout. Oftewel, de geest is veranderd en daar is tijd overheen gegaan.

Die veranderingen in denken, in houding in normen en zelfs in waarden zijn soms moeilijk tot in hun oorzaken of herkomst te traceren. Soms kan je helemaal niet zien waar iets vandaan komt. Persoonlijk herinner ik me hoe ik als jongen van 16 of 17 een gesprek had met de pastoor van de parochie. Ik was al jaren niet meer in de kerk verschenen maar mijn gezin was nog wel katholiek. Of ik eens wilde komen praten over die yoga waar ik aan deed. En vooruit, dat deed ik dan wel. Ik had zelfs een boekje van een zekere Dechanet in mijn bezit. Dat was een pater die de yogaoefeningen een aanwinst vond maar tegelijk kritiek had op de Hindoe achtergrond van de yoga. Wat betreft de oefeningen was ik het wel met hem eens maar wat de geestelijke achtergrond betrof helemaal niet. Ik zei de pastoor dat wat mij betrof Brahma, Vishnoe en Shiva eigenlijk hetzelfde waren als God de vader, de zoon en de heilige geest. Natuurlijk was dat jeugdige overmoed en het gevolg van beginnende amateuristische zelfstudie. Ik zou dat nu niet meer zo beweren. Maar waar het ons nu om gaat is, het gezicht van die pastoor. Totaal verbluft en uit het veld geslagen was hij. Hem hoofdschuddend achterlatend verliet ik zijn vertrek. Hoe komt zo’n jongen hierbij? Waar kwam dit in ’s hemelsnaam vandaan, wat is er met de jeugd aan de hand. En inderdaad, hoe kwam ik daar nou eigenlijk bij? Ik had het zeker niet van thuis meegekregen en ook had niemand me er iets over verteld. Die pater beweerde zelfs het tegendeel evenals de pastoor. Kennelijk was de tijd, de geest aan het veranderen. Misschien zijn er cultuurpsychologische mechanismen aan het werk die nog weinig onderzocht en bekend zijn? In ieder geval kwam die culturele revolutie van de 60er – 70er jaren als een verrassing. De gangbare verklaringen gingen en gaan allemaal over historische, politieke, sociaal economische oorzaken en dynamieken. Niks tijdgeest, niks watermantijdperk, gewoon rationeel verklaarbaar uit sociale verhoudingen en ontwikkelingen.

Wat er concreet gebeurde was dat rond 1973 de gastarbeiders contracten stopten. De instroom van arbeiders stopte echter niet. Zelfs werd die sterker. Dat kon alleen op grond van andere nieuwe wetten en regels dus. Waar kwamen die vandaan, wat voor geest, wat voor soort van gedachtegoed was hiervoor verantwoordelijk?

Je kan opmerken dat eerst ‘de bazen’, de VVD’ers, de liberalen uit economische overwegingen de gastarbeiders hierheen haalden. Waarbij ik overigens vind dat natuurlijk die arbeiders ook zelf hierheen kwamen en het dus wat verantwoordelijkheid betreft een 50/50 zaak is. Maar vanuit onze Nederlandse kant gezien, eerst de VVD’ers om het niet al te genuanceerd te maken. Maar goed, toen ze die arbeiders niet meer nodig hadden, hadden ze die ook echt niet meer nodig en konden ze (vanuit economische overwegingen gezien) dus wegblijven of vertrekken.

Halverwege de jaren 70 werd deze instroom beweging volgens mij overgenomen door het sociaal democratische gedachtegoed, ik denk voornamelijk de PvdA. Het opkomen voor de zwakkeren en het internationaal solidair zijn, broederschap en gelijkheid werden nu als strijdpunten voor vooruitgang ingezet. Je ziet hier ook weer dat broederschap zonder onderscheid van ras, kaste, kleur, geloof, geslacht enz. en later ook, ‘zonder onderscheid van seksuele voorkeur’ een rol gaan spelen. Niet alle arbeiders waren in de PvdA verenigt. Er ontstond een Socialistische Partij. Ik herinner me dat in de 80er jaren de vele PvdA aanhangers in mijn omgeving de voorstellen voor terugkeer van gastarbeiders van de SP heftig bekritiseerden en belachelijk maakten als ‘oprotpremies’. Niet alleen maakten ze het belachelijk, het werd ook duidelijk zwart gemaakt als racisme en gelijk gesteld aan het denken van Hans Janmaat die als een echte racist gold en zo ongeveer publiekelijk terecht gesteld werd. (te Kedichem)

Was het de tijdgeest die indaalde? Was het Aquarius die a.h.w. via de progressieve politieke programma’s incarneerde in het sociale en maatschappelijke leven? Want linksom of rechtsom, de grote volksverhuizing ging gewoon door, en gaat ook nu, of je nou hoog springt of laag springt gewoon door. Alsof er krachten aan het werk zijn die door politieke ideologen, sociologen en opiniemakers niet gezien en gekend worden.

Spiritualiteit en politiek

“Hoe zou dat nou zitten met de scheiding van kerk en staat als spiritualiteit zich niet meer in de vorm van georganiseerde godsdienst voordoet”, stelde ik mij in het vorige opstel de vraag. Ik transponeer kerk nu snel even naar spiritualiteit en staat naar politiek. De kreten over ‘god is dood’ betekenden voor mij alleen dat het godsbeeld aan diggelen ging. Vroeger hadden we een fysieke, stenen beeldenstorm nu een mentale, geestelijke beeldenstorm. Vooruitgang dus! De kerk liep leeg en we hebben nu 26% zgn. ‘nieuw spirituelen’ in Nederland. Volgens mij is het voornamelijk deze groep die haar nationale, etnische, godsdienstige, milieu en geslachtelijke identiteit wil loslaten en zich wil verheffen tot een hogere eenheid en heelheid en alleen nog daaraan hun identiteit willen ontlenen. Ironisch dat het streven naar klasseloze gelijkheid dan weer een nieuwe klasse vormt, de klasse der klasselozen.

Spirituele noties van heelheid en eenheid werden en worden hier verpolitiekt. De beschuldigingen die ik in mijn opstellen 7 en 8 aan Mohammed adresseer moet ik hier nu aan mijzelf en ‘de mijnen’ adresseren. Esoterie wordt tot exoterie gemaakt, onder het mom van theorie in de praktijk brengen. Weer priesterpolitici, alleen zijn ze dit keer vaak atheïst.

Op zich is dit een groot en universeel menselijk probleem. Het is niet eenvoudig om hier wijs mee om te gaan. Nietsdoen is ook geen optie. Behalve dan voor de ware mystici die de kunst van het doen door niet-doen verstaan. Maar van dezulken zijn er erg weinig. Tegelijk is het ook zo dat er altijd spirituele idealen en inspiraties zijn die een cultuur en een samenleving leiden en inspireren. Religie of spiritualiteit bepaalt de ziel van een cultuur. Dus op zich klopt het ook weer wel dat een nieuwe spirituele elite een nieuwe cultuur vestigt of probeert te vestigen. Alleen, en hier verval ik weer in herhaling in hoeverre kan en mag je dat aan andere delen van je volk opleggen zonder ze iets te vragen, ze daarin te betrekken.

De partij voor Mens en spirit

Ik ben een tijd verbonden geweest aan het SPI, het Spiritueel Politiek Initiatief. Ik denk dat het in 2007 en ’08 was. Er kwamen twee kleine politieke partijen uit voort, de 'Partij voor Mens en Spirit' en 'Heel Nederland'. Maar nog voor die tijd werden er binnen het SPI werkgroepen ingesteld. Ik was lid van een groepje dat zich bezig hield met onderwijs. We schreven een onderwijsparagraaf. Daarin ijverde ik er voor dat artikel 23 (vrijheid van onderwijs) zou worden opgeheven of grondig zou worden herzien. Mijn argumenten waren dat integratie beter zou verlopen als er alleen door de staat bekostigd openbaar onderwijs zou zijn. De segrerende invloeden van de godsdiensten zouden daardoor sterk vermindert worden. Openbaar onderwijs zou het vak filosofie en maatschappelijke verkenning en -vorming moeten omvatten. Verder zouden de grondwet, en de universele rechten van het kind en van de mens leidend moeten zijn.

De reactie van de andere leden van die groep is voor mij zeer bepalend geweest. Mijn voorstel kon helemaal niet. Daarmee zouden de Islamitische scholen als zodanig verdwijnen. Zij hadden die nog nodig om zich te kunnen identificeren met hun roots. Zonder die islamitische scholen zouden ze te zeer gespleten en verward raken tussen twee verschillende culturen. We zouden hun dan een te sterke aanpassing aan onze cultuur opdringen. Als we ze eerst de gelegenheid gaven om hun eigen identiteit hier te vestigen zou daarna de aanpassing geleidelijk aan vanzelf plaatsvinden.

Mijn tegenwerping was; wij moeten ons ook aanpassen, ook ons artikel 23 opgeven. Wij moeten ons ook richten op en laten leiden door de universele rechten van het kind.
Het antwoord was dat we hun niet met onze dominante meerderheid (toch ook al heel erg en moeilijk voor hun) die rechten van het kind mochten opleggen.

Wat? universele rechten van het kind toepassen op school is voor Islamitische kinderen dominant? En is dat 'opleggen'?

Ik ben toen echt een paar dagen verbluft geweest. Hoe kan het fout zijn om je te richten op de grondwet, en universele rechten van het kind en van de mens? Wat is dit?

Nu begonnen me de schellen pas echt van de ogen te vallen. Nederlandse inheemse kinderen kan van alles opgelegd worden in het kader van de multiculturele zaak. Waarom? Omdat het Nederlanders zijn. Omdat ze blank zijn en de derde wereld van alles schuldig zijn want wij, en ook zij, het klootjesvolk, de arbeiders hebben het zoveel beter dan hen. En dat komt omdat wij zo ontzettend hebben huisgehouden in de landen van hun herkomst, door ons kolonistisch verleden, door de uitbuiting en de uitpersing enz. Als blank kind krijg je dat gewoon gratis mee, gewoon omdat je hier geboren bent en blank bent niet te vergeten. Heb je een kleur dan is dat toch altijd en beetje een schutkleur, een excuuskleur het wijst toch tenminste op een zeker percentage slachtofferschap* door ons aangedaan. Die mentaliteit. Dat soort van denken.

Afijn, ik heb nog een tijdlang flink mijn best gedaan bij de partij voor Mens en Spirit maar ben tenslotte toch vertrokken.

Immigranten

Ik heb wel wat nieuwe ideeën opgedaan toen. Ik kan nu wel zien dat mensen iets dwingend voorzetten waar ze niet aan toe zijn en niet voor kiezen een vorm van discriminatie kan zijn. Alleen geld dat dan niet alleen voor immigranten maar ook voor de inboorlingen om het maar eens wat preciezer uit te drukken.

Ik vind op dit punt dat immigranten zich moeten realiseren, of zich hadden moeten realiseren dat ze emigreerden. Dat ze naar een andere cultuur emigreerden met een eigen identiteit en cultuur. Dat je er dan voor kiest om daar in op te gaan, er bij te horen. Als je ontdekt dat je verkeerd gekozen hebt dan ga je weer terug. Spijtoptant ben je dan. Heel naar en dramatisch allemaal. Maar dit komt bij alle migratie gemeenschappen voor.

Met andere woorden, die instroomprogramma’s hadden niets te maken met immigratie politiek en/of bevolkingspolitiek. Die was er gewoon niet. Het is allemaal veel te onbewust gegaan, het is alsof ons iets overkomen is en we moeten nu ons best doen, zo is het ongeveer.


Is tijdgeest Aquarius ons allemaal te slim af?

Of, moeten we weer opnieuw een les leren, die van onderscheiding tussen het spirituele en het seculiere?


*Ik onderscheid slachtofferschap van slachtofferisme/slachtofferhouding.

vrijdag 5 augustus 2011

De achterkant van het universele broederschapsideaal

(Opstel nr. 12)

Wat wil ik nou eigenlijk schrijven, en waarom en voor wie?

Ik wil schrijven over de zgn. ‘nieuwe spiritualiteit’, over het holisme, over de ‘new age’. Over de nieuwe cultuur die zou moeten gaan heersen. Over, hoe zou dat nou zitten met de scheiding van kerk en staat als spiritualiteit zich niet meer in de vorm van godsdiensten voordoet. Over de betekenis en de plaats van het ik en individualisering in de context van spirituele en geestelijke groei.

En waarom?

Omdat ik het van belang vind, omdat ik het kwijt wil. Hoe weinig dit ook gelezen wordt. Ik ga er mee door. Al moet ik het dan misschien zien als slechts ‘in het reine komen met mijn hersenprut’, maar ook dat is ten slotte mensenwerk.

Waarom nog meer?

Om te wijzen op het gevaar van naïviteit, vaagheid en weerzin om na te denken, waardoor je het zicht verliest op het verschil tussen holisme en totalitarisme. ‘Je moet niet zo in je kop zitten’ is een veel gehoorde mantra in het alternatieve en spirituele circuit. Over de idealistische goede bedoelingen om grote volksdelen een universele levenshouding aan te meten terwijl ze daar niet bewust voor kiezen. Er liggen slangen onder het holistische bloemenveld om het eens dichterlijk uit te drukken. Slangen van collectivisme en totalitarisme.

En voor wie?

Voor mijn kinderen nog steeds, voor hun generatie en voor hun kinderen. Erg onbescheiden voor een AOWer?..... Zal wel. Ik merk wel dat ik me ondertussen meer op een andere groep begin te richten. Dat zijn de ‘progressieven’, de alternatieven. Vooral de ‘nieuwe spirituelen’.

Gedachte experiment

In de zomer van 2004 had ik ook zo’n schrijfdrift. Ik deed toen een gedachte experiment. Dat ging als volgt.

Stel dat je het kwade plan zou hebben om racisme in Nederland te doen ontstaan, wat zou je dan moeten doen?

Uitgaande van de analyses over het Duitse volk in de 20er en 30er jaren van de vorige eeuw zou je moeten zorgen voor ontworteling. Voor een flink groot minderwaardigheidscomplex. Voor een crisis in hun identiteit. Dat zou voor de meeste mensen niet te verdragen of te verwerken zijn. Het zou zorgen voor een soort van gat of leegte in hun zelfgevoel. Met alle macht zouden ze proberen om boven dat gat uit te blijven door heel sterk op hun wil en hun ego te gaan vertrouwen, door in macht en controle te gaan en zich steeds groter en sterker te maken om dat nare lege gat niet te hoeven beleven. Mentaliteit aankweken, sterk zijn , doorgaan, vooral doorgaan en dergelijke.

Althans zo ging het blijkbaar toen. Nu zien we hier nog een nieuwe variant aan toegevoegd. Je kan die angst, die leegte, die twijfel en onzekerheid ook verbergen door er een andere naam aan te geven. Bijvoorbeeld openheid, pacifisme, liefde, verbinding en solidariteit, en vooral ook het jezelf openen voor meer vrouwelijke energieën die nu al bijna 2000 jaar onderdrukt waren door het eenzijdige mannelijke, patriarchale denken.

Wat hebben we gezien sinds het laatste kwart van de vorige eeuw? Precies dat. Alsof er een kwade genius aan het werk was. Een 'weg met ons' mentaliteit sloop in ons binnen. Ik ken het zelf heel goed. Niemand heeft me letterlijk verteld om ‘een hang naar het oosten’, te beginnen. Natuurlijk niet, dat zou te simpel zijn. Mijn hang naar het oosten had zeker ook iets authentieks, een zoeken naar zin, naar inzicht en wijsheid. Maar die behoefte werd aan de andere kant flink ondersteund door een negatief beeld van onszelf, en van mijzelf als onderdeel ‘van ons’. Ik had een diepgaand gevoel en besef dat wij niet deugden. Dat ik als lid van de Nederlandse en westerse cultuur niet deugde. Als ik al trots was op onze Nederlandse cultuur dan was het op het ontbreken van een trots op Nederlander zijn. Als er iets typisch Nederlands was dan zou dat misschien het ontbreken van nationale trots, etnische trots, en patriottisme zijn. Eigenlijk zou dat over de rest van Europa en de wereld verspreid moeten worden. Het is heel moeilijk om afdoende verklaringen te vinden voor het tevoorschijn komen van die universalisering van die algemenisering. Die drang om niets typisch eigens te hebben als volk, als land, als cultuur.

Anti-materialisme, anti-kapitalisme, anti-kolonialisme, anti-rationalisme, anti-technologisering, anti-industrialisering anti ‘het leugenachtige westerse denken', anti van alles wat westers is. Het enige waar wij, het westen goed voor zijn, is voor het ‘noodzakelijke kwaad’. ‘We zijn hier tenslotte wel op aarde, niet dan?’ Wij, het westen zijn goed voor het materiële en aardse. Voor innerlijke beschaving, geestelijk leven en cultuur moet je elders zijn. Wij westerse materiële lege hulzen moesten ons laven aan de wijsheid en verfijning van de oosterse en andere niet-westerse culturen. Zelden merkte iemand hier enige inconsequentie in op. Niemand lijkt de gespletenheid hiervan op te merken. Wel werd er af en toe gereageerd met; we moeten wel zorgen voor balans en evenwicht tussen hart en verstand hé mensen. Wel met beide voeten op de grond blijven jongens en meisjes! Dan werd er plotseling weer praktisch, zakelijk en efficiënt aangepakt. Daarna ging men dan trots weer verder met het hand in eigen boezem steken. Want dat was nog eens zelfkritisch en een waar teken van geestelijke en innerlijke groei. Dat leden van andere culturen daarbij ook een (beschuldigende) hand in de westerse boezem staken (in plaats van in hun eigen boezem) kwam goed van pas want droeg bij aan het zelfbeeld van openheid, streven naar eerlijkheid en universele broederschap. Het toonde ook aan dat men goed bezig was de eigen balken in het oog op te ruimen en niet naar de splinters in de ogen van anderen te kijken.

Natuurlijk schrijf ik hier over mezelf. Toch heb ik dit ook erg veel om me heen gezien. Ik weet zeker dat velen dit zullen herkennen.

Sluipende spiritualisering

Ja, da’s nog eens wat anders dan sluipende Islamisering. Weg met ons, zei ik enkele alinea’s terug. Nou ja, niet weg met ons zelf maar wel weg met elke vorm van identiteitbesef als Nederlander, als westerling, als blanke, als man, als lid van een bepaald milieu. Zelfs wordt de geslachtelijke identiteit op de helling gezet om te ontdekken wat je ware seksuele geaardheid is. Op zich een heel goed iets in een spirituele context, met een doel van universele broederschap, met een doel van vrede en het wegwerken van barrières en scheidingslijnen tussen mensen. Het zijn allemaal idealen en levensdoelen van de nieuwe spirituelen als burgers. In een eerder stuk genaamd ‘uitgeburgerd en weer ingeburgerd’ werd opgemerkt dat de huidige spiritueel geïnteresseerden niet meer intreden in een monniken of nonnen orde, of priester worden. Nee mensen hebben hun uiterlijke godsdienstige vormen losgegooid en combineren hun spirituele zoektochten nu met het gewone burgerlijke leven. Allemaal heel mooi en goed. Maar waren die 26% van de Nederlanders nog in een godsdienst georganiseerd dan zou deze groep beter herkend en aangewezen kunnen worden. Dan zou de gedachte aan de scheiding van kerk en staat onherroepelijk naar boven komen en gezocht worden naar evt. te nemen maatregelen. Natuurlijk zou dat niets uitgehaald hebben. Maar het lijkt me wel goed om ons hier van bewust te zijn. Hier ligt een macht. Hiermee kan je meebepalen wat er in een land gebeurt. Ik schat in dat het overgrote deel van deze 26% op links of op het midden van het politieke spectrum stemt. Dit is hun goed recht, de meerderheid wil meer universele mensenrechten, meer wereldburgerschap. Weg met de nationale en etnische identiteit, weg met de westerse cultuur en identiteit, te beginnen uit Nederland. Nederland toch weer gidsland. Stelletje dominees.

Terug naar het gedachte experiment. Hoe kweek je ook al weer blank racisme als je dat zou willen? Door een kloof te creëren met dat deel van het volk dat niet in dit soort groei en verandering geïnteresseerd is. Door wanneer ze vasthouden aan hun eigen diverse identiteitsankers ze vooral te veroordelen, minachten en kritiseren. Door stelling tegenover ze te nemen. Ze erover te beleren dat gelijkheid van alle culturen en alle mensen boven hun beperkte en plaatselijke rechten gaan. Ik heb niet onthouden waar en wanneer ik het volgende oppikte.

'wie zijn wij om een eerstgeboorterecht uit te oefenen, hoezo is Nederland voor zijn inwoners? Iedereen heeft recht op dit stukje aarde, waarom zouden wij, toevallige inwoners, daar enig bijzonder recht op doen gelden?'.

Heel modern. Maar ook heel erg boeddhistisch, theosofisch en 'nieuw spiritueel'. Met zulke bestuurders kan je het laatste restje van de theosofische beweging die H.P.B. naliet gerust opheffen. Weg met die achterlijke nationale en etnische identiteiten en dat egoïstische eigendomsrecht. Wij zijn één mensheid, één aarde. Worden jullie je daar maar eens van bewust!

De tegenpartij

Zo is het gauw gedaan met een eigen identiteit en cultuur. Iedereen is (ongevraagd) ineens wereldburger en kan zomaar overal wonen. Te beginnen in Nederland natuurlijk weer. Andere landen werd voor dit prachtige plan niets gevraagd, nog werden de inwoners van Nederland iets gevraagd. Laat staan dat er enige wederkerigheid verlangt werd van landen waar de immigranten vandaan kwamen. Het was Jaques Wallage die bovenstaande uitspraak deed. Nou verdenk ik Wallage niet van enige spiritualiteit maar zoals we eerder al konden zien, er vindt hier een bepaalde samenvloeiing plaats van internationalisme, socialisme en spirituele holistische idealen.

Is hier niet een al te grote kloof ontstaan tussen het progressief ‘kader’ inzake de culturele vernieuwing en vooruitgang enerzijds en de grote groep ‘stemmers’ op links en progressief die in feite gelokt werden met idealen over solidariteit en gelijke rechten. En met die in feite populistische makkelijke waarheden als; ‘de breedste schouders moeten de zwaarste lasten dragen’?

Het is mijn denkbeeldige racistenkweker niet gelukt. Door die overdaad aan universalisme werd wel een tegenbeweging opgeroepen. Daar kon je gemakkelijk je eigen verboden en onderdrukte racisme op projecteren. Soms heel gemakkelijk want natuurlijk is het Nederlandse volk net zo min vrij van dergelijke aandriften als ieder ander volk. Via de Centrum partij, Fortuyn en LPF en later de PVV kreeg die tegenbeweging vorm. Nog steeds wordt daarop geprojecteerd en beschuldigd.

Dit is hoe ik het heb zien werken. Miskenning en ontkenning van het eigen volk, het klootjesvolk, Jan met de Pet, tegenwoordig Henk en Ingrid geheten. Ze veel te hoge idealen opleggen zonder ze iets te vragen. Tegelijkertijd de nieuw binnengekomen etnische groepen nou juist helemaal geen universalisme opleggen want die hebben hun etniciteit, nationalisme en godsdienstige identiteit en trots nog hard nodig. 'Zij zijn daar nog niet aan toe'. Bovendien; 'wie zijn wij om dat te doen'? .........

Blank racisme kweken, racisme vestigen in Nederland is niet gelukt. Wel is er door te hoge idealen op te leggen een PVV geschapen, een fenomeen als Wilders gecreëerd. Maar de racistenkweker, die heeft zich misrekend. De Nederlanders gingen geen progroms houden. Ze stemden met hun voeten, door weg te trekken naar andere buurten en nieuwe steden. En stemden met het rode potlood op de PVV zoals je dat van moderne democratische burgers mag verwachten.

maandag 1 augustus 2011

Ik ben nog niet helemaal boven maar ik kan al wel wat zien

(Opstel nr. 11)

En over wat ik terugkijkend naar het dal kan zien, doe ik nu alvast maar verslag. Ik weet niet hoeveel hoger ik nog kom. Ontegenzeggelijk zal ik alles weer beter en anders zien als ik daar aangekomen ben. Bij leven en welzijn en met nog genoeg goesting zal ik dan beslist het een en ander terugnemen of herzeggen.

Ik begin nu te zien hoe er werkingen van de tijdgeest zijn. Reacties op posities, inzichten ideologieën en stellingnames en daar weer reacties op. Acties en reacties. Overigens is dit de betekenis van het woordje karma. Dat woord hoeft helemaal niets zweverigs in te houden.

Voor het vullen van mijn denkraam is de theosofie een van de leveranciers geweest. Ik wordt me daarvan sinds de vraag daarnaar door een van mijn vroegere kennissen, steeds meer bewust. Ik werd officieel lid van die vereniging in 1967 en was er tot halverwege de 70 er jaren in actief. In de 80er jaren werd ik steeds meer een slapend lid en rond ’90 stopte ik mijn lidmaatschap. Ik zie nu dat het een van de voedingslijnen was van wat tegenwoordig de perennial philosophy of eeuwige wijsheid wordt genoemd. Over die filosofie en de invloed daarvan ben ik van plan meer te gaan nadenken en schrijven. Maar ik kijk nu eerst nog even terug naar mijn ervaringen in de 60er en 70er jaren. Het begint me nu pas te dagen dat er overeenkomsten waren met Marx, met socialisme en communisme. In die tijd zag ik dat niet. Ik heb me nooit gerealiseerd dat Marx en Blavatsky tijdgenoten waren. Marx leefde van 1818 to 1883, en Blavatsky van 1831 tot 1891. Dat ze elkaar kenden of ooit ontmoet zouden hebben, daar heb ik nooit iets van gehoord.

Ze leefden beiden in de tijd van een grote, revolutionaire en een voor die tijd vooral spectaculaire technologische vernieuwing, van industrialisering en wetenschappelijke vooruitgang. Beiden reageerden daarop. Van Marx weet ik erg weinig maar ik zie als leek naast de grote verschillen toch wel enige overeenkomsten met H.P. Blavatsky. (vanaf nu: H.P.B.) Het is een beetje wrang eigenlijk. Marx als materialist die met zijn ontkenning van god en de ziel samenvalt met de boeddhistische en theosofische opvatting van de illusie van het ik. Waar dit dan in samenvalt is in een collectivisme. Het ik ondergeschikt aan het geheel, het individu ondergeschikt aan de gemeenschap. Overigens is dat anti ik of anti individualisme iets wat je in iedere godsdienst terug vindt. Heel merkwaardig, precies dat waar Marx zijn pijlen op richtte, de religie als opium van het volk, was als collectivisme in het communisme sterk terug te vinden. Verdoofde en doodse mensenmassa’s hebben we in de communistische landen kunnen zien. Niet verdoofd door opium, noch door godsdienst maar verdoofd door het verdoven van, bijna het doden van de individuele ik impuls en van het kritische denken. Vanuit een hele andere achtergrond en met hele andere bedoelingen droeg H.P.B. een nieuwe impuls bij aan de strijd tegen het ik en het denken. Het ik en het denken samen werden gezien als ‘de doder van het werkelijke’, zoals in nagenoeg alle mystiek spirituele stromingen het geval is. Maar niet echt in alle mystieke scholen, daarop wil ik later een keer terugkomen.

In 1875 richtte H.P.B. samen met anderen de theosofische vereniging op. Een andere keer zal ik misschien ingaan op de doelstellingen die toen geformuleerd werden. Ik wil nu de aandacht richten op de aanleiding. Die werd namelijk ook door haar gevonden in die technologisering en het wetenschappelijke succes. Enerzijds vooral om het materialisme en de overmoed die daarover in die dagen bestond. Men dacht dat men nu alles wist. Dat men ‘klaar’ was met uitvinden. Dat er verder niet veel meer te ontdekken zou zijn. Met het oprichten van de theosofische vereniging wilde men een spirituele impuls geven om die materialistische en wetenschappelijke domheid en hoogmoed te bestrijden. Anderzijds wilde men de beperkende, dogmatische godsdiensten van toen bestrijden die als geest- en spiritualiteit dodend gezien werden. Zij wilden dat geestelijke en spirituele leven een nieuwe inspiratie geven. Die inspiratie kwam wat H.P.B. persoonlijk betreft uit het oosten en ze lag daarom ook steeds met de oriëntalisten van toen in de clinch. Ze verweet hen arrogantie, domheid en vooringenomenheid.

Koet Hoemi

Koet Hoemi, was een ‘meester’ uit India. Of Blavatsky deze K.H. uit haar duim zoog zoals sommigen beweren is voor ons nu niet van belang. Alles wat aan hem werd toegeschreven komt dan nl. automatisch op haar conto/vruchtbare duim te staan. Dat maakt wat de inhoud van de tekst betreft niets uit. Overigens hebben knappe speurders eens beweerd dat die betreffende meester in het midden van de 19de eeuw aan een Duitse universiteit studeerde en ook op andere plaatsen in Europa gesignaleerd werd. Hij was dan kennelijk in een of andere rijke familie geïncarneerd om in het westen studerend daar eens zijn licht op te kunnen steken. Nou ja, vraagtekens met vraagtekens, rare luitjes die meesters. Maar voor mij nu interessant; hij zou dan dus met het Marxisme in aanraking gekomen kunnen zijn. Ik moet dit heel netjes ‘erg speculatief’ noemen van mezelf natuurlijk. Toch meen ik iets te zien hier en zoals ik in het begin van dit stukje al zei, daar wil ik verslag van doen. Lees bijvoorbeeld eens wat deze Koet Hoemi in een brief in 1882 schreef:

“Onwetendheid deed goden ontstaan en maakte handig gebruik van de gelegenheid. Kijk naar India en kijk naar het Christendom en de Islam, het Judaïsme en het Fetisjisme. Door priesterlijk bedrog werden deze goden als schrikwekkend aan de mens voorgesteld; religie maakt van hem de zelfzuchtige dweper, de fanaticus die alle mensen buiten zijn eigen sekte haat zonder hem iets beters of moreel meer hoogstaands voor terug te geven. Het is het geloof in god en goden dat tweederde van de mensen tot slaven maakt van een handvol die hen bedriegen onder de valse pretenties ze te redden.”

Even verderop in die brief:

“Twee duizend jaar lang heeft India gezucht onder het gewicht van het kastenstelsel, brahmanen alleen gevoed met het goede der aarde en tegenwoordig snijden volgelingen van Christus en Mohammed elkaar de kelen af uit naam van en tot meerdere glorie van hun respectievelijke mythes”

Dan zegt hij dat menselijke ellende nooit zal verminderen totdat:

“het beter deel van de mensheid de valse geloven vernietigt in naam van waarheid, moraal en universele liefdadigheid”

Nou, dat zouden toch best eens woorden kunnen zijn van een Indiasche student die net een college Marxisme achter de rug heeft? Daarnaast valt op dat het een veel kritischere en strijdbare houding naar de religies en godsdiensten toe weergeeft dan we nu, meer dan 125 jaar later van de ‘nieuwe spirituelen’, die ik als de hedendaagse erfopvolgers van H.P.B. zie, kan constateren. Precies zoals de socialistische kleinkinderen van Marx in het huidige links politieke kamp daar tegenwoordig ook geen enkel spoor meer van tonen tegenover de huidige opkomende godsdienst, de Islam. Dat was vroeger tegenover het Christendom en Jodendom wel anders....

Het lijkt wel alsof zowel de nieuwe spirituelen als de socialisten allemaal een zekere lievige softheids-procedure hebben ondergaan. De heldere kritische oordelen van nog Marx nog Koet Hoemi zijn daar tegenwoordig terug te vinden. Of zou het niets met lievigheid en softheid te maken hebben maar zijn zij degene die aan Islamofobie lijden i.p.v. de Islamcritici?

Ik denk van wel.

Maar misschien gaat het veranderen en is er enige verandering op komst?

woensdag 6 juli 2011

over oude contacten en Blavatsky

Dag Kids (brief 7)

Elkaar weer even niet gezien hé? Ik krijg ook weinig respons van jullie op mijn stukken. Komt natuurlijk omdat jullie (rond de 30) in een fase zijn van (ver)huizen, banen en relaties. Het 2de bedrijf van jullie leven gaat beginnen. Wij zijn met het 3de en laatste bedrijf begonnen. Ik heb meer tijd dan jullie. Toch bij deze nog een keer een uitnodiging om te reageren. Je kan ook gewoon op dit blog op 'reacties' klikken en beginnen te typen. Maar zoals ik in het begin al zei, het hoeft niet, dit is voor mij ook een werkmanier.

Laat ik weer verder gaan met mijn therapeutisch zelfbehandel programma door middel van schrijven. Ja, mezelf als ziek beschouwen heeft zo ook zijn voordelen, ik merk dat ik dingen nou makkelijker op durf te schrijven. Ik hoef niet meer gezond en correct over te komen. Wat een bevrijding is deze ziekte.

Ik merk dat ik me steeds min of meer verontschuldigde als ik het over het onderwerp Islam in het westen had. Dat komt ook doordat ik nog steeds niet het gevoel heb dat ik duidelijk kan maken wat de kern van mijn zorg is. Ook heb ik het gevoel dat het niet overkomt, maar dat laatste zal dan wel het gevolg zijn van het eerste. Dat moet nou maar eens afgelopen zijn. Laat ik beginnen met mijn stuk over de twee-eenheid van identiteit en demografie nog iets meer toe te lichten.

Het punt is dat als de mohammedanen niet in hun identiteit veranderen (ik bedoel niet 'van identiteit wisselen') er eigenlijk steeds minder (culturele) westerlingen in Nederland (en in Europa als geheel) wonen. Over 30 á 40 jaar zijn de procentuele aantallen behoorlijk gegroeid. Ik lees daar regelmatig over maar vergeet dan de precieze aantallen. Ik ga dat nou niet opzoeken. Duidelijk is dat er tegen die tijd als het ware een grote volksverhuizing heeft plaats gevonden. Het gaat er niet om dat veel mensen dan Marokkaanse en Turkse achternamen hebben, ook niet dat ze een andere huidskleur hebben maar het gaat om een geestelijke groei en verandering. Het gaat om innerlijke westerse waarden en om het gevaar dat de ontwikkeling daarvan mogelijk afgebroken wordt. Ik zou dat heel erg vinden. Daar zit ik met spanning naar te kijken. Vindt die verandering bij hun niet plaats, sluiten zij zich hier niet bij aan dan hebben jullie kinderen straks te maken met een soort van kastenmaatschappij. Een blanke bovenlaag, een getinte middenlaag van gelovige monotheïsten die hard werken en een ‘voornamelijk zwarte’ onderlaag.

De harde onveranderlijke eenheid van die (voornamelijk Islamitische) middenlaag zou ik liever open, stromend en veranderlijk zien. Dit is een hele harde noot die moeilijk te kraken is. De identiteit van moslims, dwz. hun persoonlijke zelfidentificatie met Mohammed, Koran en Allah is de harde kern van die noot. De hoofdzaak van het Islamitische geloof is eenheid. De eenheid van Tawhid (eenheid van god) en daaraan intrinsiek verbonden de eenheid van de oema, van de geloofsgemeenschap. Die ondeelbare eenheid vergelijk ik soms met een cel die niet wil delen. Terwijl celdeling toch juist een teken van leven, groei, verandering, ontwikkeling en vooruitgang is. Deze gestolde eenheid zie ik als de geestelijke oorzaak van het feit dat Islamitische culturen achterblijven bij andere landen zoals bijv. Japan, India, Brazilië, China enz. Deze landen missen (gelukkig) dat innerlijke remsysteem.

Hee, lang niet gezien

Over de eenheid van Tawhid en Oema wil ik een volgende keer schrijven. Nu wil ik jullie eerste even wat anders vertellen

Ik ben binnen het tijdsbestek van een week of twee (toevallig!) enkele mensen tegengekomen die ik al 30 en 35 jaar niet meer gezien had. Ik ging met ze om in de jaren ‘70. Met een van hen kwam ik te spreken over theosofie en het boek ‘De Geheime Leer’ waar ik in die tijd mee bezig was. In een mailcontact wat later vroeg hij:

“Ik ben nieuwsgierig naar jouw relatie, op dit moment, tot die werken. Ik begrijp dat je je los hebt gemaakt uit de Theosofische wereld, maar spreken de principes je daarvan nog aan ? En welk deel heeft een praktisch nut voor jou ?”

Ik heb zelf het gevoel dat die theosofische studies me sterk hebben beïnvloed. Dat ze mede de grond van mijn denken en niet-denken hebben bepaald. De principes, met name de grondbeginselen van die esoterische filosofie spreken me inderdaad nog steeds aan. Ook is die invloed te vinden in hoe ik de onderwerpen in deze brieven en opstellen bespreek.

De tweede vraag was ‘welk deel praktisch nut heeft voor mij’. Wat is praktisch nut? Wat is nuttig? Ik weet dat ik een heel onpraktisch mens ben. Is deze kennis überhaupt nuttig? Nou, je merkt het al hé. Meteen aan het filosoferen en vragen stellen. Theosofie is zo esoterisch, zo transcendent, mystiek en spiritueel. Het is ook filosofisch en heel mentaal.
Maar ik moet de vraag beter lezen natuurlijk. Er wordt gevraagd naar het praktisch nut ‘voor mij’. Nou ja, ik ben er praktisch altijd mee bezig, dus het vult heel wat leegte op zou je kunnen zeggen. Het is dus spiritueel materialisme voor mij geworden om eerlijk te zijn. Een spirituele, eigenlijk mentale verslaving mag je het ook noemen. Natuurlijk is dat nou net niet de bedoeling. Het gaat om de leegte, om de ruimte die in die leegte te vinden is. Om zo essentie, het wezenlijke zich te laten ontvouwen. Daarvoor moet ik dan wel leeg, open en alert blijven. Dat nu, gaat me vaak erg moeilijk af. Ik ben er dus wel praktisch mee bezig. Nut heb ik er af en toe een klein schijntje van. Een moment van vrede, van geluk, van liefde, van betekenis, van waarheid - van die dingen af en toe. Dat voelt heel nuttig en doet me erg goed.

Een ander praktisch nut is dat ik erdoor geleerd heb kritisch te kijken naar spirituele bewegingen, spirituele leringen, religies en godsdiensten. Kritisch op mijn manier dan, een scholing waarin ik echt leerde denken en analyseren zoals jullie op een HBO en Universitaire opleiding heb ik nooit kunnen krijgen. Het was voor mij autodidactisch sprokkelwerk. Het volgende artikel dat ik ga plaatsen zou ik niet hebben kunnen schrijven zonder deze achtergrond.

Blavatsky was een op en top anti-monotheïste. Ze schijnt zelfs nog een schotwond opgelopen te hebben door zich op te houden met de troepen van Garibaldi die de pauselijke legers bevochten, én versloegen! Naar het monotheïsme toe merk ik die invloed heel sterk in mezelf. De term ‘priester-politici’ bijvoorbeeld heb ik van haar zo realiseerde ik me pas nog. Ik zie haar ook als de grootmoeder van de ‘nieuwe spirituelen’, die ik eerder noemde. Meer specifiek van de holistische en new age beweging van eind vorige eeuw. Zij had die als het ware een eeuw eerder (de theosofische vereniging werd gesticht in 1875) voorbereid. Veel van de open, tolerante, niet-westerse cultuurminnende stromingen sinds de 70er jaren in het westen zijn min of meer terug te voeren op de theosofische beweging van eind 19de en begin 20ste eeuw. Er zijn goede en slechte zaken gedaan natuurlijk. ‘Zoals met alles in dit ondermaanse’ zoals zij het zou zeggen.
Hier valt meer over te zeggen natuurlijk maar er blijkt denk ik 'praktisch nut', bij mijn kritiek op de godsdiensten en dan vooral op het monotheïsme. Blavatsky viel vooral het christendom aan en in tweede instantie het Jodendom. Dan altijd het exoterische deel er van. Over de Islam zei ze bijna niks.

Ik zet haar anti-montheïstische strijd graag in de huidige tijd voort naar de Islamitische kop van 'de bezoeking van het driekoppige monotheïstische monster' in het westen, om het maar eens in strijdvaardig Blavatskyaans uit te drukken.

dinsdag 28 juni 2011

Uitgeburgerd en weer ingeburgerd

(brief 6, medio Juni '11)

Zoals ik al eerder zei, de term uitburgeren gebruikte ik al een aantal jaren maar met een andere betekenis dan Dr. Swaab. In de 60er/70er jaren was de term ‘omturnen’, in zwang. Voornamelijk onder het zgn. alternatieve volk. Of iemand al omgeturnd was of niet kon je dan o.a. zien aan het feit dat iemand niet meer naar de kapper ging, dat die geen nette burgerlijke kleding meer droeg en geen carrière meer nastreefde. Er leken soms ook rituelen aan verbonden te zijn zoals bijvoorbeeld het roken van joints. Als je een keer flink stoned was geweest, dan was je pas echt omgeturnd. Soms leek dat wel op een soort inwijdingsritueel. Toen ik daar achteraf over na ging denken ben ik dat uitburgeren gaan noemen. Het ging er namelijk om, om niet meer burgerlijk te zijn. Om bijvoorbeeld niet meer tot een bepaalde zuil te behoren, je geloof los te laten. Eigenlijk wilden we alles wat onze identiteit bepaalde en de identiteit van je ouders bepaald had los laten. Je ging niet meer trouwen maar samenleven. We bepalen het zelf wel, daar hebben we geen kerk of staat voor nodig, was het motto. We doen dat omdat we het zelf willen en niet vanuit tradities en burgerlijke gewoonten. Het moet van binnenuit komen, onafhankelijk van wat de burgerlijke maatschappij wil, anders is het niet echt. Van alles werd er overboord gegooid. De term burgerlijk was alleen nog van toepassing op wereldburgerschap. Bob Dylan’s ‘Times they are a changing’ was een soort van volkslied geworden.

Noties van nationaliteit, ras en van geloof mochten niet meer meetellen. Daar moest je je van bewust worden en er aan werken totdat je die conditioneringen kwijt was. Dat ging heel ver. Het was eigenlijk een streven naar kosmopolitisme of hoe moet je het noemen. Ik herinner me uit die tijd dat ik in het bezit was van een wereldburgercertificaat of een –verklaring. Dat moest gelden als een paspoort. Er waren ludieke acties om met dit soort papieren over grenzen heen te reizen en processen aan te spannen als je ergens een land niet binnen kwam. Niet dat daar veel van terecht kwam maar dit was de sfeer. Ik heb trouwens van verschillende mensen gehoord die met zulke papieren een grens overkwamen. Later bleek dat dan meestal gelukt te zijn in gevallen van drukte en lange rijen waardoor de beambten in een soort van routine vervielen en het niet zo goed meer zagen. Hoewel je natuurlijk in die tijd niet kon uitsluiten dat een bepaalde beambte ook stoned geworden was..... Dit was de sfeer en de energie toen.

Ook ben ik in het bezit geweest van een document waaruit bleek dat ik minister was, minister dominee van een bepaalde kerk die gesticht was in Amerika. Alle leden van die kerk waren, heel democratisch minister, oftewel dominee of priester. Geen hiërarchisch verschil meer tussen gelovigen en priesters; iedereen gelijk, iedereen priester. Ook vrouwen werden lid en dus priester, het maakte niet uit, ieder mens kon lid worden. Wat er achter zat (het was in de tijd van de Vietnam oorlog en hippies waren natuurlijk tegen oorlog voeren) was dat priesters niet naar het front hoefden, niet hoefden te vechten, zeker niet de leden van een zo werkelijk democratische en vredelievende kerk als deze, zo was de gedachte. Wij in Europa werden geen lid om uitzending naar Vietnam te voorkomen natuurlijk maar om de Amerikaanse broeders te steunen. In het begin van het korte bestaan van die kerk vond er een proces plaats. Dat had toch nog wel wat voeten in de aarde want het was een officieel opgerichte kerk. Uiteindelijk werd dat toch verloren en dat was het einde van die kerk. Volgens de Amerikaanse overheid waren het gewoon verkapte deserteurs. Niet in onze ogen natuurlijk. We waren fel tegen die oorlog. Ik herinner me dat ik toevallig op de Dam liep op het moment dat het officiële einde van de Vietnam oorlog bekend werd gemaakt. Er ging een voelbare energetische beweging over de Dam door iedereen heen. Blij en emotioneel, kippenvel. Veel Amerikaanse hippies waren er, die kunnen zo emotioneel en expressief zijn. Zo’n soort gevoel heb ik later nog een keer ervaren toen jullie nog kinderen waren en ‘de muur viel’. Toen waren er geen Amerikanen bij, ik zat voor de TV en jullie waren erbij maar keken een beetje bevreemd op. Wel aanvoelend dat het belangrijk moest zijn maar niet beseffend wat er aan de hand was.

Arjuna's weigering

Om nog even in de familiaire sfeer te blijven. Het was in de sfeer van de ‘hang naar het oosten’, dat we op de naam Arjuna konden komen als naam voor ons kind. Over mijn persoonlijke hang naar het oosten valt nog wel wat meer te zeggen. Voor nu hou ik het nog even bij de sociaal culturele beweging die in de maatschappij gaande was. Je kind een naam geven uit een andere cultuur, een andere taal een ander geloof was en is opmerkelijk. Zeker tegenover de cultuur en het geloof van mijn ouders. Voor mij en voor ons was het echter helemaal niet zo ver weg. Het was heel dichtbij en heel betekenisvol. Ik kende de figuur Arjuna uit de Baghavad Gita, een boekje dat ik bestudeert had in het kader van mijn yogaleraar opleiding en vooral uit verschillende theosofische studies. Het is bekend om Arjuna's weigering te doden. Daarnaast was het een naam en een figuur die ook in de Indonesische cultuur een rol speelde. Ik vond het behalve dat het mooi klinkt een diepe mooie betekenis hebben. Arjuna (de mens) die zich in een strijdwagen (het lichaam) voortgetrokken door vijf paarden (de zintuigen) door het strijdveld (het leven) vecht en zich daarbij laat leiden door Krishna (god) die achter hem op de strijdwagen staat.

Tegenwoordig ben ik wat anders gaan denken over die Arjuna figuur in de Baghavad Gita en de Hindoesche cultuur. (Het nu volgende heeft niets met jou persoonlijk te maken hoor Djoen.) Vooral het tweede hoofdstuk van de Baghavad Gita valt me nu op. Vroeger was ik toch heel wat kritieklozer. Uit het oosten kon alleen maar goeds komen. Ik had een romantisch-positieve projectie naar die cultuur. Ik projecteerde er mijn pacifistische idealen en verwachtingen in en zag niet altijd goed wat er eigenlijk echt stond. Het moest toch een cultuur zijn van een synthese tussen Gandhi en St. Franciscus vond ik toen.

Arjuna is in dat boek degene die twijfelt om te doden. Het verhaal speelt in een oorlogssituatie, op een strijdveld. Hij twijfelt uit menselijkheid en medeleven en weigert ten slotte om zijn vijanden die eigenlijk verwanten, broeders zijn te doden in de strijd. Krishna (god) zegt dan (in hoofdstuk2) o.a. Dat hij niet zo moet klagen en twijfelen en dat:

“hoewel zijn woorden verstandig klinken, een wijze zich niet beklaagt over de doden en de levenden.” En even verderop; “de lichamen zijn vergankelijk, eeuwig en onvergankelijk is hij die de lichamen bezielt.” En; “Wie meent, dat deze doodt of dat hij gedood wordt, die kent de werkelijkheid niet. Noch doodt hij noch wordt hij gedood.”

Nou, dat lijkt me dus een prima tekst voor uitburgerende intreders in het geestelijke leven. Een tekst met esoterische betekenissen waar monniken en Sannyasins (godszoekers) het mee kunnen doen. Of natuurlijk, en nou ben ik een beetje cynisch/kritisch, voor gedeserteerde soldaten die het klooster in vluchten. Maar wat betekent dit voor soldaten die een bepaalde cultuur, natie of land moeten beschermen? Of, kan je het juist gebruiken om een fanatieke doodsverachtende mentaliteit bij je soldaten te creëren. Dood is toch slechts lichamelijk! Vroeger zag ik dit verschil niet. Nu zien we deze problematiek terug bij Jolande Sap en Groen Links aangaande de Nederlandse bijdrage voor Afghanistan. Die stuurt, zoals ik het nu zie, een peloton Nederlandse Arjuna soldaten naar Kunduz. (Blijk je toch nog een heel moderne relevante naam te hebben Djoen.) Niet een peloton doodsverachtende soldaten maar een voorbeeld peloton van hoe je én soldaat én vredelievend kunt zijn. Nederland gidsland! Hoe zal dit uitpakken? Er komen al geluiden vanuit de politiebond om te weigeren er aan mee te doen. Arjuna's weigering herhaald zich in de NL. politiek! Ik voel bewondering voor Jolande's intentie maar tegelijk kan ik in deze niet mee met Groen Links. Ik hou mijn hart vast. Ben ik te oud en te cynisch geworden? Ik hou mezelf voor dat ik realistischer geworden ben.

Dit schrijven lijkt een kluts te worden van familiefilosofie met wereldpolitiek zeg. Weer terug naar ons onderwerp.

Brekende zelf-beelden

Dat uitburgeren had dus te maken met een ontwikkeling waarin vele burgers niet meer burgerlijk wilden zijn. Het werd ook de seksuele revolutie genoemd, vrije seks en ‘baas in eigen buik’ voor de vrouwen. Naar mijn idee was het vooral een spirituele revolutie en een culturele revolutie. Wanneer én seksualiteit én religie in de herziening gaan dan denk ik dat je inderdaad van verandering mag spreken. Ik noem het een spirituele revolutie omdat (het mijn stokpaardje is natuurlijk!) men uit de kerken trad maar toch met spirituele onderwerpen bezig ging. Heel weinigen werden atheïst. Yoga, zen, boeddhisme, soefi, esoterie, mystiek uit allerlei culturen, dat alles kwam in zwang. Er kwam een ‘hang naar het oosten’. Men wilde minder aards en materialistisch zijn en in plaats daarvan meer geestelijk en cultureel. We zagen onszelf als materialistisch, kapitalistisch, egoïstisch, fout en slecht door de oorlog, door kolonialisme en technische ontwikkelingen. En sinds er zoveel Mohammedanen hier wonen reiken we naar hun uit door ons fout en slecht te voelen over de kruistochten. Niet meer bij dat westen willen horen en er niet meer aan mee willen doen mondde uit in sociale, groene en ecologische bewegingen en in belangstelling voor niet-westerse spiritualiteit en cultuur. Die waren goed, onbedorven, die hadden ‘het’ nog niet verloren zoals wij. Wij zouden van hen kunnen leren. Deze cultuurpsychologische reacties (mag ik ze zo noemen?) en overtuigingen zijn nu nog steeds werkzaam trouwens.

Het had enerzijds te maken met, niet meer bij ons willen horen maar bij de anderen, bij de niet-westerse volken en culturen. Nu nog ijveren velen op een te ver doorgeslagen manier voor dat ‘niet bij ons horen maar bij de ander’. Bij velen was dat uit solidariteit met de zwakken en onderdrukten, uit sociale overwegingen dus. Bij mij lag meer op de voorgrond de veroordeling van de eigen westerse cultuur en het geestelijke leven, met name van de godsdienst. Maar ik moet ook zeggen dat ik me naast dit onmiskenbare dissociëren en die zelfveroordeling toch werkelijk meer thuis voelde bij oosterse mensen en culturen. En dan ook weer, met name bij de godsdiensten. Dat werd me niet altijd in dank afgenomen maar de tegenstand was in feite heel zwak, er was toegeeflijkheid en begrip en ik had duidelijk de ‘culturele wave’ mee. Daarom was ik verrast en verbaasd over de opmerking van Rukmini Devi, die indertijd een VIP in de Theosofische Vereniging was en me zei dat het toch niet zo'n goed was je kind een cultuurvreemde naam te geven. Het raakte me wel. Ik weet het nu nog.

Anderzijds had dit uitburgeren te maken met ‘uittreden uit burgerschap’ en intreden in een geestelijke orde. Althans in vroegere tijden zou dat zo op een erkende en georganiseerde manier zijn verlopen. Men trad in, in een geestelijke orde en daarmee trad men uit de burgerlijke orde. Je ging een klooster in, of werd priester. In ieder geval duidelijk herkenbaar en onderscheiden van de burgerij. Maar wat gebeurde er nu? Nu gingen de geestelijk geïnteresseerden, de ‘Zelf-zoekers’, en de godszoekers, de yoga en de zen adepten gewoon met elkaar naar bed. Ze gingen een commune in, gingen samenwonen of trouwden tenslotte gewoon toch. We gingen bidden en mediteren zonder in te treden en ook de sex werd allerminst overgeslagen. Overigens traden een heleboel priesters ‘uit’. Men ging (en gaat) regelmatig op retraite of 'in training', of in een scholing of opleiding maar bleef wel gewoon binnen het burger leefgebied. Volgens de 'gewone' burgerij kwamen er steeds meer 'alternatievelingen'. Deze groep mensen is niet klein gebleven. Het gaat hier ondertussen over een kwart van de Nederlandse bevolking. Dat is niet niks. In een rapport van het CPB van een aantal jaren gelden stond dat 26% van de NL. bevolking ‘nieuw spiritueel’ is. Dat is de naam die men maar bedacht heeft voor dit verschijnsel dat in de 60er jaren intrad en kennelijk nog steeds doorwerkt. Men spreekt ook wel over ‘ietsisten’. Men gelooft in iets maar kan er verder niet veel over zeggen. Let wel deze 26% staat naast alle bekende geloven, religiën, humanisten, vrijdenkers, agnosten en atheïsten.

Omdat er bijna 4 miljoen mensen uitgeburgerd zijn, of moet je zeggen ‘ontburgerlijkt’ zijn en een geïntegreerd leven in deze maatschappij leven valt het niet op en benoem je het niet zo. Naar de maatstaven van enkele eeuwen geleden zou een kwart van de bevolking hebben moeten ‘intreden’. Die maatstaven hielden echter toen ook o.a. een celibatair leven in. Absolute gehoorzaamheid aan gods wil en nog een aantal min of meer ascetische idealen. Ik denk dat het daarom was dat het toen ook nooit tot een kwart van de bevolking aan intredingen kwam. Althans dat lijkt me zo, ik weet geen aantallen of percentages.

Tegenvallers voor ouwe hippies

Interessant trouwens om dit te vergelijken met de mensen binnen de Islamitische culturen. Daar lijkt zo’n duidelijk onderscheid tussen geestelijkheid en burgerij niet te bestaan. Ten eerste is iedere burger moslim, dat ben je bij geboorte. Alleen in Turkije schijn je ook kans te maken om als niet moslim geboren te worden maar hoe het die ongelovigen dan verder vergaat weet ik niet. Normaal in die landen en culturen is dat je als moslim dus als gelovende burger bent geboren en je burgerlijke leven volledig religieus is opgezet en gemotiveerd. Ieder is (ook als burger) gehouden aan maagdelijkheid tot aan het huwelijk. Het onderscheid tussen gelovigen en priesters, dus de imams, ayatollah’s e.d. is veel minder strikt. Er bestaat wat dat betreft geen georganiseerde eenduidigheid daar. Als je de Koran goed van buiten kent kan je in principe als geestelijke voorman gaan opereren. Vrome burgers/gelovigen lopen er dan ook precies zo bij als bij ons de nonnen, monniken, paters en priesters.

Deze mensen begonnen ons land binnen te komen toen wij aan de fase van uitburgeren begonnen en een ongeorganiseerde vorm van geestelijk leven in gang zetten. Een kwart van onze (oorspronkelijke) bevolking definieert spiritualiteit en geestelijk leven voortaan anders dan voorheen. Heel anders ook dan de nieuwkomers. Dat was een tegenvallende verrassing voor velen van ons. In het begin had ik min of meer de verwachting dat ze de ‘new age’, kwamen versterken, dat het een doorbraak naar kosmopolitisme en universaliteit zou betekenen. Wat was dat een tegenvaller, wat een domper. Althans voor degenen onder ons die het willen zien. Velen blijven vasthouden aan hun ´positief romantische projectie´ op de nieuwkomers. Voor mij verklaart deze tegenvaller een klein stukje van de frustraties van de bbm ers, de boze blanke mannen weet je wel, ik schreef daar in het begin over.

Het was in ieder geval voor mij een tegenvaller. Hoewel me dat trouwens ook al bij de Indo’s en Molukkers begon te dagen. Bij hun was yoga altijd iets van magie. Ook mystiek is magie daar, zelden is het spiritualiteit. Ook de nieuwkomers bleken een heel andere definitie van spiritualiteit te hebben. Nu bleken het eerder medestanders en versterkers van de oude dogmatische godsdienstigheid te zijn. Ik bleek gewoon ook aan een vorm van romantisch positieve projectie te hebben geleden. Wij de nieuwe spirituelen, zijn een soort van niet-celibataire godszoekers zou je kunnen zeggen. We hebben een heel ander godsbeeld dan de oude- en nieuw binnengekomen godsdiestigen. We hebben door dat andere godsbeeld ook een heel ander mens en wereldbeeld.

Ik heb echter ook kritiek op ons. We gedroegen ons, en gedragen ons als een soort van elite, een geestelijk, culturele elite. Ik heb dit al eerder een keer aangeroerd. Mijn kritiek gaat naar het elitair gedrag tegenover de ‘burgers', tegenover degenen die niet uitgeburgerd zijn en geen kosmopolieten geworden zijn. Wij hippies waren toen arrogant en keken neer op het burgerlijke klootjesvolk. Tegenwoordig zie ik dat nog steeds gebeuren. Je ziet het ruwweg gesproken bij de PvdA, Groen Links en D66 stemmers. Dat zijn de politieke voertuigen geworden van de beweging der uitgeburgerden. Ik ben nu omgedraaid in mijn houding en oordeel naar die gelovigen en burgerlijken. Ik kan me dan wel niet meer met ze identificeren maar ik heb wel begrip en erkenning voor mensen die zich in hun zelfbeeld nog steeds bepalen en beperken tot een nationaliteit, een ras en een bepaald geloof. Mensen hebben dat nodig om zichzelf te definiëren en zichzelf te kunnen zijn. Wij van de geestelijk elite hebben te veel ons ideaal aan hun willen opleggen. Nu doe ik dat niet meer. Niet dat ik daar nou zo actief in was hoor maar ik liep er wel zwijgend in mee en stemde braaf op links.

Karmische uitwerkingen van naïviteit

Nou zitten we in dit land met een aantal verschillende identiteiten. Ze zijn gestoeld op religie, cultuur, etniciteit en nationaliteit. De nieuweren opteren voor het ideaal van een mozaïek. Daarin blijft iedere kleur stijf zichzelf. Wij, het kwart van de bevolking waar ik over sprak verlieten onze eigen kleur en identiteit. Althans voor een stuk, zo goed en zo kwaad als dat menselijker wijs gaat. Maar het was en is wel onze intentie. Nu merken we dat de nieuw binnengekomen godsdienstigen hier hun eigen kleur willen vestigen, behouden en zelfs uitbreiden. Ik voel me een beetje besodemietert. Ik geloofde en vertrouwde op ‘het mystieke hart’ van alle godsdiensten. Ik geloofde dat deze nieuwe bewoners daar meer contact mee hadden dan wij, dat ze wijzer waren - ze kwamen toch uit het oosten?- dat ze universeler waren. Dat ze , getuige het verlaten van hun thuislanden, universeel en kosmopolitisch georiënteerd zouden zijn.

Ze hebben een totaal andere agenda dan ik verwachtte. Van dat mystieke hart en universaliteit willen ze niets weten. Da’s balen zei de blanke man........ Hij was vergeten dat ook niet-westerse godsdiensten een uiterlijke, exoterische kant hebben. Dat m.n. de Islam een heel sociale en maatschappelijke bepalende kant heeft. Een kant die niet van politiek te onderscheiden is. Een kant, die missionerende godsdiensten zoals Christendom en Islam, nu eenmaal hebben. Ze zijn naar hun aard imperialistisch. Een kant aan zijn eigen oude godsdienst en cultuur waarover hij vergeten was dat hij er meer dan 300 jaar over deed om die te verslaan of in ieder geval behoorlijk te verminderen.

Mohammedanen zijn Priester-politici als het gaat om het organiseren en implementeren van gods wil naar mens en samenleving. Of ze zich nou atheïst, agnost of gelovige noemen maakt nu niets meer uit. Wat zeg ik?, politici zijn het en niets anders.
Het was achteraf gezien natuurlijk een positieve idealistische projectie, en ook naïef van ons om van de nieuwkomers te verwachten dat ze een meer esoterische en mystieke benadering zouden meebrengen over de godsdienst, en meer mystiek zouden zijn. Dat ze daarmee de ‘new age’ mee gestalte zouden gaan geven, troepenversterkingen zouden zijn voor het holisme. Het tegengestelde is gebleken. Het is exoterie die de klok slaat, een en al op het uiterlijk gerichte regels nakomen en implementeren en als het kan opleggen aan de hele maatschappij. Niet het kosmopolitische, het universele, het wereldburgerschap, geestelijke vrijheid en innerlijk leven wordt versterkt maar de oude dogmatische krachten worden versterkt. In plaats daarvan hebben we nu meer wij - zij indelingen tussen gelovigen en ongelovigen, mannen en vrouwen, hetero’s en homo’s, moslims en joden, plus een verhoogd percentage bejaardenovervallen gratis er bij.

Plus plus plus natuurlijk een druk tot politieke correctheid .........

Het is wat, vroeger was ik uitgeburgerd, tegenwoordig ben ik balend en bezorgd weer ingeburgerd.

maandag 27 juni 2011

Keert moderne welvaart de Islam?

Brief 5

Dag kids, ik neem de laatste brief van Reine hier in zijn geheel op en geef er daarna antwoord op.

Dag Pap, (29 – 05 – 2011)

weer bedankt voor al je brieven. Ik heb ze allemaal gelezen. Er staan goeie dingen in. Heldere observaties. Ik moet wel zeggen dat ik er ook een beetje moeilijk gevoel aan over houd. Ik weet niet zo goed wat je wil. Waarschijnlijk zul je me zo iets terug mailen als 'je hoeft er helemaal niets mee'. Maar dat voelt niet zo. Er zit een enorm appél in de brieven. Je lijkt te willen dat wij (ik en Arjuna) jou bezorgdheid delen. En alhoewel ik je zorgen herken deel ik die bezorgdheid niet. Waarschijnlijk omdat ik nooit aan den lijve heb ondervonden dat er echt iets mis aan het gaan is. Dat komt vast niet doordat er nergens iets mis gaat maar meer omdat ik niet in een milieu woon/leef waar veel moslims rond lopen. Dan kan het natuurlijk nog steeds zo zijn dat er iets helemaal mis gaat wat betreft islamisering maar ik ervaar het niet zo. Ik heb ook een belangrijk argument waarom ik denk dat die islamisering uiteindelijk niet door zal gaan en dat is: welvaart. Het kapitalistische systeem dwingt naar mijn idee liberalisering af. Dat gaat langzaam maar ik denk dat iedereen uiteindelijk welvaart wil. Dan kan je natuurlijk zeggen islam en kapitalisme gaan best samen kijk maar naar Dubai of Oman. Toch denk ik dat kapitalisme de islam ook van binnen uit zal veranderen en dan met name doordat de moslims in het westen gaan ervaren hoeveel voordelen het voor hen heeft om zich aan de westerse manier van leven aan te passen. Je hebt het in je brieven met name over het gedachtegoed van de islam dat je bedreigend vind. Dat gedachtegoed moet echter wel gedragen worden door mensen. Als die mensen daar langzaam uit groeien doordat ze een beter alternatief ervaren verliest dat gedachtegoed aan kracht. Dat gaat langzaam maar ik geloof toch dat de westerse kapitalistische en liberale manier van leven zoveel aangenamer is dat dit wel gebeurt. Dat is denk ik de ingang om islam te veranderen, dat mensen ervaren dat ze liever in een liberale en welvarende maatschappij leven. Die zullen ze heus niet zomaar willen opgeven voor een samenleving waar de sharia geldt.

Lieve pap ik hou van je. Ik vind het mooi hoe gepassioneerd je bent en helder! Ik hoop dat je ook nog wat brieven schrijft die meer gaan over je kennis van mensen, de psyche en het lichaam. En ook over jezelf en jouw leven.

Dikke zoen,
Reine


Hoi lieve meid, (6 Juni 2011)

Dank voor je reactie. Je schrijven helpt me doordat ik nu gedwongen wordt om specifieker te onderzoeken wat ik nou eigenlijk voel en vind. Bovendien moet ik het nou ook nog eens uit gaan leggen. Dat objectiveert ook voor mij mijn gedachten en dan kan ik ze beter bekijken. Daarna heb ik alleen nog te maken met mijn geestelijke rigiditeit, ha ha. Kan jij je ouwe pa nog eens een lesje leren. Ik ga eerst in op het volgende.

“Ik moet wel zeggen dat ik er ook een beetje moeilijk gevoel aan over houd. Ik weet niet zo goed wat je wil. Waarschijnlijk zul je me zo iets terug mailen als 'je hoeft er helemaal niets mee'. Maar dat voelt niet zo. Er zit een enorm appél in de brieven. Je lijkt te willen dat wij (ik en Arjuna) jouw bezorgdheid delen.”

Ja dat klopt ergens wel. Ik ben bezorgd en dat is van nature een emotie die naar een waarschuwing, een appél leidt: pas op, kijk uit. Ik ben inderdaad niet zomaar bezorgd voor de interessantigheid. Ik ben bezorgd vanuit een betrokkenheid.
In grote lijnen ben ik het met je eens Reine. Op de lange duur zal het Islamisme verdwijnen. Maar wat gebeurd er tijdens die lange duur? En hoe zal het leven dan zijn voor jullie, voor jullie kinderen en voor jullie kleinkinderen? Want naar mijn idee betekent ‘op de lange duur’ generaties lang, honderden jaren.
Je zegt even verderop te denken dat Islamisering uiteindelijk niet zal plaatsvinden door de welvaart en dat die welvaart, het kapitalistische systeem tenslotte liberalisering zal afdwingen. Het zal langzaan gaan maar de liberalisering zal uiteindelijk winnen en de Islamisering zal niet tot stand komen en waar het op kleine schaal wel ontstond zal het op termijn weer verdwijnen. Dit zeg je zo niet allemaal letterlijk maar zo vat ik het op.

Zal de welvaart de godsdienst verslaan? Velen denken zo. Ik geloof dat niet. Ik geloof dat de verlichting de godsdienst heeft verslaan en dat er daardoor meer welvaart kon komen. De moderniteit, het humanisme en de democratie hebben de godsdienst hier in het westen verslaan. Nu wordt het verloren godsdienst terrein weer opgevuld met verse onverslagen godsdienstige krachten uit andere culturen. En men neemt aan, en jij doet dat ook, dat die vanzelf wel met ons mee gaan doen. 'Kijk maar' roepen sommigen, 'het moskeebezoek daalt al flink'. In noem dat een oppervlakkige waarneming. Het zegt namelijk helemaal niets over een psycho-culturele verandering of een spirituele ommekeer, die in Europa wel plaats vond en nu nog steeds doorgaat. Sociaal en maatschappelijk kunnen de nieuwe Nederlandse moslims daarom ook nu na drie generaties nog steeds niet mee.

Maar nu verder met je brief, je zegt:

“Dan kan je natuurlijk zeggen islam en kapitalisme gaan best samen kijk maar naar Dubai of Oman. Toch denk ik dat kapitalisme de islam ook van binnen uit zal veranderen en dan met name doordat de moslims in het westen gaan ervaren hoeveel voordelen het voor hen heeft om zich aan de westerse manier van leven aan te passen.”

Hoe zal het Islamisme verdwijnen in de komende generaties en de komende eeuwen? Ik denk niet dat het vanzelf zal gaan. Aan de buitenkant zal er ‘in zekere zin’ vanzelf veel veranderen door de moderne techniek en vooral de moderne communicatiemiddelen. Dat zie je ook nu tijdens de veranderingen en bewegingen in de Arabisch/Islamitische culturen in het midden oosten. Zoals jezelf al vermoedt, kapitalisme en Islam gaan samen, kunnen samen gaan. Kijk naar Dubai, Oman en Arabië. Het betekent volgens mij echter wel een gespletenheid waar onze westerse gespletenheid bij in het niet valt. En kijk ook naar Pakistan en Iran, godsdienstwaanzinnigen in het bezit van kernwapens (Iran bijna). Maar ik wil niet afdwalen, hier ga ik niet op in. Mijn bezorgdheid gaat eigenlijk niet over massavernietigingswapens en kernoorlogen. Mijn bezorgdheid gaat meer over het feit dat velen denken zoals jij hier beschrijft. Het komt wel goed. Ik vind dat je dat moet kunnen denken en dat je zo moet kunnen leven, dat het wel goed komt omdat je er op vertrouwt dat anderen nadenken, kijken, durven nadenken vooral en zorg dragen voor vrijheid en vooruitgang. Daar krijg ik echter nooit enig teken van. Ik hoor en zie politici in feite nooit iets anders of meer zeggen en denken dan wat jij hier naar voren brengt.

Volgens mij is het zo dat mensen slechts een bepaalde graad van welvaart nodig hebben. Is die in voldoende mate vervuld dan is het nog maar de vraag of er voor liberalisme in de zin van geestelijke vrijheid en vrijheid van geweten enz. gekozen wordt en geijverd wordt. Ik ben namelijk meer geïnteresseerd in het geestelijke leven van de toekomstige generaties dan in het materiële leven. Dat laatste hoeft alleen maar goed genoeg te zijn. Een goed dak boven je hoofd, water, voedsel, kleding, en ruimte en natuur om je heen. Levensruimte dus, en dat niet alleen materieel en letterlijk maar ook geestelijk. Wat hebben we aan ‘humane Islamisten’ die op moderne wijze gods woord in praktijk willen brengen. In plaats van de handen van de dief afhakken, nu onder verdoving die hand chirurgisch verwijderen. Heel humaan toch? Herinnert wel een beetje aan verdoofd slachten, niet? Heel humaan allemaal. Of neem het voorbeeld van die studente in Iran die gebruik mag maken van haar recht op schadeloosstelling door zuur druppelen in de ogen van de man die haar met zuur verminkte.

Ik bedoel, een echte innerlijke verandering heeft er dan nl. niet plaats gevonden. Men ‘hangt’ nog steeds aan gods woord en heeft zgn. het beste van twee werelden ‘geïntegreerd’. “Is dat dan zoveel slechter dan de elektrische stoel?” zegt zo’n vrome en gestudeerde mohammedaan dan als het over ophanging en onthoofding gaat. En dan staat de moderne westerling met zijn mond vol tanden want die heeft alleen maar training gehad in multiculturele gelijkwaardigheid, relativisme, openheid en ‘hand in eigen boezem steken’.

Het antwoord van politici en opiniemakers is hier; dat dit na meer scholing en opleiding vanzelf zal verdwijnen. En daar geloof ik nou juist niks van. Er moet iets gebeuren op het gebied van mensbeeld en godsbeeld, van levensbeschouwing. Kapitalisme hoeft helemaal niets te doen op het ‘innerlijk gebied’ van de Islam. Met andere woorden, men kan van de uiterlijke voordelen genieten en van binnen hetzelfde blijven. Oman en Dubai die jij noemt en Saoedi Arabië, vind ik voorbeelden daarvan. Maar hier zit ik natuurlijk zelf op een moeilijk punt. Ik ben voor vrijheid hetgeen inhoud dat ik het zal moeten tolereren dat mensen niet bewegen en dogmatisch en star blijven, dat is hun goed recht.

Wat ik wel kan doen is hierop wijzen en dat kritiseren. Er tégen zijn, dat kan en mag ik wel. Maar deze vrijheid van mij die wordt nou juist bedreigt doordat de vrijheid van godsdiensten boven de seculariteit van ons land wordt gesteld. Hierin vinden de islamieten steun bij de andere confessionelen, CDA, CU, SGP (soms gesteund door D66, die wel tegen onze oude eigen confessies iets durft maar niet tegen de nieuwe) die in ons land en onze politiek nog heel veel invloed blijken te hebben. Daarom ben ik er voor dat het artikel over godsdienstvrijheid uit onze grondwet wordt verwijderd. Het artikel is helemaal niet nodig om godsdiensten vrij te beleven. Het zal dan niet meer misbruikt kunnen worden om ermee boven de wet te staan. De staat moet daar voor zorgen vind ik. Het is niet de taak van de staat om mensen innerlijk te veranderen. Het is de taak van de staat er voor te zorgen dat het veilig is om te veranderen. En dat ik kritisch kan zijn.

Op het eind zeg je:

“Dat (aangenamer leven door liberalisme en kapitalisme) is denk ik de ingang om islam te veranderen, dat mensen ervaren dat ze liever in een liberale en welvarende maatschappij leven. Die zullen ze heus niet zomaar willen opgeven voor een samenleving waar de sharia geldt.”

Ze willen natuurlijk beide Reine. Ze willen integreren (= ze willen de welvaart) met behoud van eigen cultuur en identiteit en dat laatste is dus Islam en zo mogelijk natuurlijk de Sharia. Tot nu toe zijn de procentuele aantallen moslims die de sharia hier ingevoerd willen verrassend hoog. Ze zien niet in dat afstand doen van theocratisch denken tot kapitalisme en liberalisme heeft geleid en dat er zo welvaart tot stand kwam. Wel zien ze de socialistische reactie daarop zitten, dat wordt omarmt mede omdat het ook sterk collectivistisch van karakter is. Het belangrijkste is dat ze dan geen innerlijke revolutie en verandering hoeven te ondergaan. Ze zien Staphorst en Urk en denken waarom zij wel en wij niet? Mijn antwoord is, dat kleine aantal konden we wel hebben. Maar de afgelopen 40 jaar hebben we a.h.w. ongeveer een miljoen Urkers en Staphorsters ingevoerd onder de vlag van economische noodzaak. Nu komt de andere kant van de zaak, de geestelijk/culturele kant ervan naar voren. Het aantal stemmers dat een teruggang naar vóór de verlichting wil riskeren wordt mij nou een beetje te groot.

Geestelijke/culturele teruggang gekoppeld aan materiële/technische vooruitgang vind ik heel erg eng. Daar heb ik meerdere redenen voor. Nu alleen een opmerking over dat én de moderne welvaart willen én de eigen cultuur en identiteit willen behouden. Dit laatste kan alleen door afgrenzing en dat brengt naar mijn waarneming mee dat die mensen de nieuwe cultuur van gastland Nederland veroordelen, minachten en afwijzen. Iets in mij zegt dat je niet de boom waarvan je de vruchten plukt blijvend kunt ontkennen, veroordelen en vijandig bejegenen. Dan pluk je nog maar een enkel seizoen de vruchten van die boom. Daarna istie dood. Tel daarbij dan nog de domme doorgeslagen zelfkritiek van de oorspronkelijke bevolking op en je begrijpt wat ik bedoel.

Hoop ik.

Ik ben van plan om een opstel te schrijven onder de naam, ‘Uitburgeren’. In ons Hemelvaartweekend aan zee heb ik, met de ‘uitbox’ op tafel geleerd dat die term ondertussen een andere inhoud heeft gekregen dan de mijne. Maar daar lees je dan straks meer over.