dinsdag 13 mei 2014

Esoterie en moderniteit

In de Wetenschapsbijlage van NRC van 10 en 11 Mei las ik een artikel dat me deed denken aan mijn grasduinerij in de esoterie.

Het heette; ‘De vorming van het heelal nagedaan in de computer’ door Eddy Echternach. Het is een klein verslagje over reken- en simulatieresultaten van computers die in het blad Nature zijn gepubliceerd. Bijgaand was een foto gepubliceerd waarover hij zegt: “Dit is een stukje heelal, maar het is niet echt. Het is voortgekomen uit de grootste en nauwkeurigste kosmische computersimulatie tot nu toe: Illustris.” Voor mij ziet die foto er hetzelfde uit als de ‘echte’ foto’s die we vaak zien op bijvoorbeeld Discovery of National Geographic.

Wat mij doet denken aan esoterische teksten en dan met name aan de ‘Verzen van mystieke lering, over de wording van mens en kosmos’(klik hier) is de volgende zinsnede:

“(…..) In dat heelal heeft de zichtbare materie zich georganiseerd tot een groot ‘web’ van draderige structuren, waarlangs zich sterrenstelsels en grote hoeveelheden gas hebben verzameld. De afbeelding laat een stukje van dat ‘kosmische web’ zien.”

De term ‘het kosmische web’ kennen we ook uit mystieke geschriften.

Ik vind het interessant om deze twee wegen van kennen met elkaar in verband te brengen. De moderne manier is die van logica, rede en strenge wetenschappelijke bewijsvoering. De esoterische manier is die van schouwen en intuïtie. Beiden begeven zich op en over de grens van wat kenbaar is middels het rationele denken. Interessant is ook om te zien hoe dicht die mystieke beschouwingen bij onze moderne kennis liggen. Ik doe een poging om u dat te laten zien.

Het derde vers van de hierboven genoemde mystieke lering gaat over het ontstaan van de kosmos. Dit vers heeft 12 strofes waarvan de eersten gaan over het oceanische of chaos waar uit hitte en beweging, vuur en water (het principe van) zon ontstaat. Dit wordt beschreven als twee principes, nl. geest en stof die als twee zijden van eenzelfde munt worden gezien. Symbolisch wordt dat beschreven door de samenvoeging van de symbolische termen, vader en moeder; vadermoeder. Vadermoeder is wortelstof of oersubstantie waarbij we kunnen denken aan de oersubstantie van Spinoza. De tiende strofe gaat zo:

10. Vadermoeder spint een web, welks boveneinde is bevestigd aan geest – het licht der ene duisternis – en het benedeneinde aan haar schaduweind, stof. En dit web is het heelal, gesponnen uit twee grondstoffen, verenigd in een: wortelsubstantie.

De volgende strofe zegt;

11. Het zet uit wanneer de adem van vuur het beroerd: het trekt samen wanneer de adem der moeder het aanraakt. Dan scheiden en verspreiden de zonen zich om weer terug te keren in hun moeders schoot aan het einde van ‘de grote dag’ en opnieuw een te worden met haar. Wanneer het verkoeld wordt het stralend. De zonen zetten uit en trekken samen door hun eigen zelf en hart; zij omvatten de oneindigheid.

Het = het web. Het web = het universum. Adem van vuur = de vader(geest). Moeder = oersubstantie. 'de grote dag' = een enorm kosmisch wordingstijdperk van miljarden jaren. De zonen = de elementen met hun machten en hun intelligentie, oftewel 'ontwerpende natuurkrachten'.

12. Dan emaneert oersubstantie vurige wervelwind wat de atomen doet harden. Elk is deel van het web. De “zelfbestaande heer” als een spiegel weerkaatsend, wordt elk op zijn beurt een wereld.

Oersubstantie; denk bijvoorbeeld aan het godconcept bij Spinoza. Vurige wervelwind = kosmische elektriciteit, essentie van bliksem. Harden van atomen = infusie van energie. Elk = ieder atoom. Web = universum. “Zelfbestaande heer” = oorspronkelijke licht.

Aldus de oude beschrijving van het “ ‘grote kosmische web’ van draderige structuren, waarlangs zich sterrenstelsels en grote hoeveelheden gas hebben verzameld”, waarover we tegenwoordig in de krant lezen in plaats van in mystieke en geheime geschriften.

2 opmerkingen:

anol zei


Mijn intuitie zegt mij dat voor wat dat betreft, het naar elkaar toegroeien van wetenschap en spiritualigie voor de toekomst, er nog heel wat in het vat zit.
Al eerder bracht ik het onderwerp ter sprake. Blijft natuurlijk de vraag:naar elkaar toegroeien, maar toegroeien dan waarin? In het delen van het gemeenschappelijk wetenschappelijk standpunt?
Consensus omtrent oorzaak en ontstaan? Overbruggen van de scheidslijn/tegenstelling fysica - esoterie?
Een begin!
De werkelijke bevruchting,[ zegt mij mijn intuitie], zal toch plaatsgrijpen op een heel ander plan. Het rijk van het persoonlijke. Meer dan symboliek bij de ouden. Vader, moeder, zonen; meer dan empirie:het beleven in het bloed. Persoonlijk , aan de lijve, het heelal in persoon.
Als ik ook een 'symbool' mag toevoegen?
GELIEFDE.

Ad Rek zei

@Anol,

voor de goede orde; ik zeg nergens dat de wetenschap en esoterie naar elkaar toegroeien.

Wat volgens mij evt. wel kan is dat mensen de overeenkomsten of de eenheid zien. Ik zie zelf geen tegenstelling namelijk.

Ik zie wel tegenstellingen in het geloven in de wetenschap en geloven in esoterie.