donderdag 26 december 2013

De moeder aller problemen

Overbevolking is de moeder aller problemen, wordt door sommigen gesteld.

Wat is dat voor een uitdrukking, de moeder aller xxx.

Ik herinner me ‘De moeder aller veldslagen’, van Sadam Hussein. Nicoline van der Sijs schreef er een etymologische bijdrage over. Ze noemt het een Arabisme. Het volgende vind ik interessant:

“In moderne Arabische woordenboeken wordt umm verklaard door: 'moeder, oorsprong, basis, essentie' en dergelijke, met als voorbeelden: de moeders der gebeurtenissen 'de belangrijkste gebeurtenissen', de moeders der kwesties 'de belangrijkste problemen', de moeders der deugden 'de hoofddeugden'.”

Basis, essentie en oorsprong worden in het Arabisch dus verbonden en zelfs gelijkgesteld aan ‘moeder’. In de Arabische cultuur lijkt dus nog iets bewaard te zijn van de idee dat het moederlijke als essentie en oorsprong vooraf gaat aan alles. Opmerkelijk in een verder zo mannelijk viriele en trotse cultuur met een mannelijke Mohammed en Allah aan het hoofd daarvan. Sadam Hussein had het bijvoorbeeld niet over ‘de koning aller veldslagen’. Maar voor dit stukje is dat een opmerking om verder links te laten liggen.

Oorsprong, basis, essentie van alles. Volgens de analyse van velen is dus overbevolking de moeder aller problemen. Lees meer daarover

hier en hier Ook op deze plaats en ook hier wordt daar mooi en verstandig over geschreven.

De huidige problemen van klimaatverandering, energietekorten, co2 enz. zijn terug te brengen op het feit van de overbevolking. Zeven miljard mensen die alles willen wat wij westerse mensen over het algemeen tot onze beschikking hebben. De komende 30 jaar zal dit uitgroeien naar negen miljard, zo schat men. Kan de aarde dat leveren, kan de aarde dat dragen en verwerken. Kunnen we zeven miljard of meer mensen voeden? Voorheen was er als het ware een zelfregulatie. Te veel mensen bij elkaar vochten elkaar de kiet uit. Daarop volgde een bevolkingsvermindering of een migratie die voorheen plaats kon vinden omdat er nog ruimte was. Dat doen we als mensheid (als geheel) niet meer, in ieder geval verhoudingsgewijs niet genoeg in vergelijking met vroeger om datzelfde uitdunningeffect te behouden. We zijn als mensheid nu relatief beschaafder wat dit punt betreft. Natuurlijk is er wel migratie maar niet naar lege gebieden. Er is juist migratie naar overvolle plaatsen.

De essentie van alle problemen zou volgens Boeddha zijn; begeerte en onwetendheid. Begeerte of gehechtheid is gebaseerd op onwetendheid over de ware aard van het bestaan. Gebaseerd op onwetendheid over de werkelijkheid kan je ook zeggen. Gehechtheid is de moeder aller problemen volgens Boeddha’s analyse. Kan je daar dan overbevolking van krijgen vraag ik dan?

Je kinderen zijn je kinderen niet. Zij zijn de zonen en dochters van 's levens hunkering naar zichzelf.

Bovenstaande subtitel komt uit het boekje De Profeet, van Kahlil Gibran.

Jaren geleden vond ik dit een wijze spirituele tekst. Ik was toen romantischer dan nu. Ik zag niet wat er eigenlijk stond. Nu zie ik dat ’des levens hunkering naar zichzelf’ hetzelfde is als de begeerte en gehechtheid van de Boeddha. Er komen dus eindeloos kinderen als we niet wijzer worden, als we niet de werkelijkheid gaan kennen zoals Boeddha dat bedoeld. Het leven is lijden zegt hij. Wijsheid, de werkelijkheid kennen is de weg uit het lijden. Dan is de weg uit het lijden dus tevens de weg uit het leven concluderen velen daaruit. Men interpreteert dit als een zich onttrekken uit het gewone aardse leven. Dat is niet mijn interpretatie. Ik vind dat een te gemakkelijke associatie en reactie. Maar de dood en onze sterfelijkheid is wel een onderwerp dat hier gezien en in het onderwerp betrokken moet worden.

Ik denk namelijk dat als je die begeerte en gehechtheid wat nader beschouwt het neerkomt op onze levensdrift, onze wil en drift tot bestaan, onze drift tot overleven en voortleven. Voortleven in nageslacht, desnoods in naam of in daden en producten die zo lang mogelijk herinnerd moeten blijven door onze nakomelingen. Zo bereiken we dan toch nog onsterfelijkheid. En nu ben ik aangeland bij wat mijn uiteindelijke interpretatie is van Boeddha’s lering over gehechtheid namelijk, onze drang naar onsterfelijkheid.

Het is nu kersttijd, zowel de koning als de paus preken tegen pijn, lijden, ziekte, armoede, oorlog en dood. Het is ‘not done’ maar eigenlijk vind ik dit soort preken de ‘moeder aller populismen’ want wie kan hier nou tegen zijn. Wat is er makkelijker. Ze preken niet √≥ver ziekte, armoede en onrecht nee, ze preken er tegen. Ze preken eigenlijk tegen de dood. Iedereen knikt ja, voelt zich gesticht en strijkt over zijn hart. Iedereen wordt aangesproken op zijn overlevingsinstinct, wil massaal mensen redden en gelooft dat dit liefde is. Iedereen gaat levens redden, kinderlevens vooral ook. Dat kost maar een paar euro. De bevolking in woestijnachtige gebieden groeit terwijl daar niets te eten is, niets te beginnen is. Dus vind er migratie plaats naar gebieden die vruchtbaarder zijn waar het nu al overvol is. Onze liefdadigheid en ontwikkelingshulp doet de overbevolking extra groeien. De moeder aller problemen zwelt aan. Wat zal zij baren?

Natuurlijk, we zouden ons onmenselijk voelen als we niet hielpen. Toch mag ook wel eens gekeken worden naar een andere kant van deze hulpvaardigheid en naastenliefde. Die gehechtheid en begeerte volgens Boeddha. Deze gehechtheid aan het leven, die drang tot bestaan en overleving heeft volgens mij een verborgen achterkant, namelijk deze drang naar onsterfelijkheid.

Deze drang naar eeuwig leven wordt niet erkent, wordt ook niet herkent. Men houdt zich voor een rationeel mens te zijn en zegt; ‘Natuurlijk, iedereen gaat dood’ en ‘Dood gaan is menselijk, dood gaan hoort bij het leven’. Ondertussen wordt de doodsangst bezworen in technieken tot levensredding en levensverlenging. We zien niet dat we gestuurd worden door genoemde begeerte en gehechtheid en dat we onze ratio, wetenschap en techniek in dienst daarvan hebben gesteld. In dienst dus van die gehechtheid, en dus in dienst van die drang naar onsterfelijkheid

De moeder zwelt, wat zal zij baren.

Dit is een tijd van verstilling, overdenking, meditatie. Kunnen we ‘zijn’ met onze onwetendheid en onkunde. We hebben geen oplossing. Kunnen we leven met een probleem.

Ik moet denken aan een zin die ik ooit hoorde en waarschijnlijk uit een Indiaanse cultuur komt.

leef met de dood op armslengte, schuin links achter je.

2 opmerkingen:

Tom Ribbens zei

Mooie tekst. Overbevolking als gevolg van onze angst voor de dood. We willen het leven 'hebben', niet loslaten. Begeerte dus. Een benadering die tot nadenken stemt.

anol zei


Niet, overbevolking moeder van alle problemen, maar gehechtheid.
Ik kan me dan ook wel vinden in Anol Berg's aanbeveling :[De Geliefde]:
''Laat de wereld vergaan. Meteorieten haar verwoesten. Natuurrampen. Menselijk falen. Ze kent een begin, ze zal op haar tijd ook weer uitdoven. Ons gaat het om wat blijft...''.
Waarachtige onthechting ,die mits consequent doorgevoerd ook de wereld zelf in het onthechtingsproces betrekt.
Moeder aarde, met,dan wel zonder overbevolking als niet van toepassing.
Waarna vertrouwen zijn intrede doet.
En alles vult.