vrijdag 12 augustus 2011

Over de tijdgeest en over spiritualiteit in de politiek.

(Opstel n. 13)

In het alternatieve circuit gold dat er een nieuw tijdperk, een nieuwe cultuur zou aanbreken in het laatste kwart van de vorige eeuw. Astrologisch gezien loopt dan het vissen tijdperk van meer dan 2100 jaar (en dat is dus nu) ten einde. Het vissen tijdperk was het tijdperk van het christendom waarin de mensheid zou moeten worstelen om iets van liefde te gaan begrijpen en zo mogelijk implementeren in het culturele en sociale leven. Vanaf nu zou het aquarius tijdperk, het waterman tijdperk intreden. De grote les voor de mensheid is nu broederschap, universele broederschap wel te verstaan. Eigenlijk dat wat 100 jaar eerder al door de spirituele (o.a. theosofische) beweging in gang was gezet. Moeilijk aan te tonen overigens of er een daadwerkelijk oorzakelijk verband of voorbereiding was van die theosofische beweging van na 1875 op die van een eeuw later rond 1975. Voor mij persoonlijk was dat wel zo. Begin 60er jaren toen ik ‘op zoek ging’, vond ik na Hindoeïsme, Taoïsme en Boeddhisme al snel de theosofie die me een ingang gaf naar westerse mystiek en esoterie.

Hoe dit ook zij, als een soort van perenerende (overwinterende) plant stak het alternatieve onkruid nu rond 1975 opnieuw de kop op. Perennial Philosophy geheten tegenwoordig, of eeuwige wijsheid in het Nederlands. Dit keer bleken de omstandigheden wel heel erg gunstig. Het bereikte nu zelfs de ‘bovencultuur’. Er werd gezongen over ‘the age of aquarius’, in de musical Hair, die populair werd in de hele wereld.

Gebeurtenissen kan je natuurlijk op vele manieren waarnemen, interpreteren en benoemen. Ik probeer hier om twee verschillende zienswijzen naast elkaar te leggen. Soms zal ik ze tegenover elkaar zetten maar ik vrees dat ik ze zelf ook niet altijd zal kunnen onderscheiden of ontwarren. De eerste zienswijze stipte ik hierboven al even aan, ik heb gemerkt dat de gestudeerde elite dit de romantisch-religieuze visie en houding noemt. De andere is de rationeel kritische wijze die historische, politieke en sociaal economische verklaringen voorop stelt. Van deze laatste weet ik erg weinig, behalve wat ik in kranten, artikelen en een enkel boek heb opgepikt. Geen sociologie gestudeerd of op de sociale academie gezeten wordt het een hachelijke onderneming. Zoals eigenlijk al mijn opstellen dat eigenlijk zijn. Mijn denkraam is gevuld met een allegaartje, het is stamppot campur in mijn hoofd, ik weet het. Het weerhoudt mij niet te schrijven en eenieder kan ophouden met lezen nietwaar.

De tijdgeest

Hoe werkt de tijdgeest. Wat is dat eigenlijk voor iets? Tijd is altijd tijd. Maar als we dat zeggen hebben het over kloktijd. Psychologisch kan een bepaalde tijd heel lang of juist heel kort duren. Bij tijdgeest is er denk ik nog weer wat anders aan de hand. Het woordje geest is nu aan tijd toegevoegd; tijdgeest. Niet altijd wordt dat woord in zijn geheel uitgesproken. Bijvoorbeeld als we zeggen. ‘het was een hele andere tijd toen, alles was anders’. Dat kan dan worden aangevuld met; mensen dachten anders en er golden andere regels, gewoonten en gebruiken. Dingen die we nu gewoon vinden vonden we toen helemaal fout. Oftewel, de geest is veranderd en daar is tijd overheen gegaan.

Die veranderingen in denken, in houding in normen en zelfs in waarden zijn soms moeilijk tot in hun oorzaken of herkomst te traceren. Soms kan je helemaal niet zien waar iets vandaan komt. Persoonlijk herinner ik me hoe ik als jongen van 16 of 17 een gesprek had met de pastoor van de parochie. Ik was al jaren niet meer in de kerk verschenen maar mijn gezin was nog wel katholiek. Of ik eens wilde komen praten over die yoga waar ik aan deed. En vooruit, dat deed ik dan wel. Ik had zelfs een boekje van een zekere Dechanet in mijn bezit. Dat was een pater die de yogaoefeningen een aanwinst vond maar tegelijk kritiek had op de Hindoe achtergrond van de yoga. Wat betreft de oefeningen was ik het wel met hem eens maar wat de geestelijke achtergrond betrof helemaal niet. Ik zei de pastoor dat wat mij betrof Brahma, Vishnoe en Shiva eigenlijk hetzelfde waren als God de vader, de zoon en de heilige geest. Natuurlijk was dat jeugdige overmoed en het gevolg van beginnende amateuristische zelfstudie. Ik zou dat nu niet meer zo beweren. Maar waar het ons nu om gaat is, het gezicht van die pastoor. Totaal verbluft en uit het veld geslagen was hij. Hem hoofdschuddend achterlatend verliet ik zijn vertrek. Hoe komt zo’n jongen hierbij? Waar kwam dit in ’s hemelsnaam vandaan, wat is er met de jeugd aan de hand. En inderdaad, hoe kwam ik daar nou eigenlijk bij? Ik had het zeker niet van thuis meegekregen en ook had niemand me er iets over verteld. Die pater beweerde zelfs het tegendeel evenals de pastoor. Kennelijk was de tijd, de geest aan het veranderen. Misschien zijn er cultuurpsychologische mechanismen aan het werk die nog weinig onderzocht en bekend zijn? In ieder geval kwam die culturele revolutie van de 60er – 70er jaren als een verrassing. De gangbare verklaringen gingen en gaan allemaal over historische, politieke, sociaal economische oorzaken en dynamieken. Niks tijdgeest, niks watermantijdperk, gewoon rationeel verklaarbaar uit sociale verhoudingen en ontwikkelingen.

Wat er concreet gebeurde was dat rond 1973 de gastarbeiders contracten stopten. De instroom van arbeiders stopte echter niet. Zelfs werd die sterker. Dat kon alleen op grond van andere nieuwe wetten en regels dus. Waar kwamen die vandaan, wat voor geest, wat voor soort van gedachtegoed was hiervoor verantwoordelijk?

Je kan opmerken dat eerst ‘de bazen’, de VVD’ers, de liberalen uit economische overwegingen de gastarbeiders hierheen haalden. Waarbij ik overigens vind dat natuurlijk die arbeiders ook zelf hierheen kwamen en het dus wat verantwoordelijkheid betreft een 50/50 zaak is. Maar vanuit onze Nederlandse kant gezien, eerst de VVD’ers om het niet al te genuanceerd te maken. Maar goed, toen ze die arbeiders niet meer nodig hadden, hadden ze die ook echt niet meer nodig en konden ze (vanuit economische overwegingen gezien) dus wegblijven of vertrekken.

Halverwege de jaren 70 werd deze instroom beweging volgens mij overgenomen door het sociaal democratische gedachtegoed, ik denk voornamelijk de PvdA. Het opkomen voor de zwakkeren en het internationaal solidair zijn, broederschap en gelijkheid werden nu als strijdpunten voor vooruitgang ingezet. Je ziet hier ook weer dat broederschap zonder onderscheid van ras, kaste, kleur, geloof, geslacht enz. en later ook, ‘zonder onderscheid van seksuele voorkeur’ een rol gaan spelen. Niet alle arbeiders waren in de PvdA verenigt. Er ontstond een Socialistische Partij. Ik herinner me dat in de 80er jaren de vele PvdA aanhangers in mijn omgeving de voorstellen voor terugkeer van gastarbeiders van de SP heftig bekritiseerden en belachelijk maakten als ‘oprotpremies’. Niet alleen maakten ze het belachelijk, het werd ook duidelijk zwart gemaakt als racisme en gelijk gesteld aan het denken van Hans Janmaat die als een echte racist gold en zo ongeveer publiekelijk terecht gesteld werd. (te Kedichem)

Was het de tijdgeest die indaalde? Was het Aquarius die a.h.w. via de progressieve politieke programma’s incarneerde in het sociale en maatschappelijke leven? Want linksom of rechtsom, de grote volksverhuizing ging gewoon door, en gaat ook nu, of je nou hoog springt of laag springt gewoon door. Alsof er krachten aan het werk zijn die door politieke ideologen, sociologen en opiniemakers niet gezien en gekend worden.

Spiritualiteit en politiek

“Hoe zou dat nou zitten met de scheiding van kerk en staat als spiritualiteit zich niet meer in de vorm van georganiseerde godsdienst voordoet”, stelde ik mij in het vorige opstel de vraag. Ik transponeer kerk nu snel even naar spiritualiteit en staat naar politiek. De kreten over ‘god is dood’ betekenden voor mij alleen dat het godsbeeld aan diggelen ging. Vroeger hadden we een fysieke, stenen beeldenstorm nu een mentale, geestelijke beeldenstorm. Vooruitgang dus! De kerk liep leeg en we hebben nu 26% zgn. ‘nieuw spirituelen’ in Nederland. Volgens mij is het voornamelijk deze groep die haar nationale, etnische, godsdienstige, milieu en geslachtelijke identiteit wil loslaten en zich wil verheffen tot een hogere eenheid en heelheid en alleen nog daaraan hun identiteit willen ontlenen. Ironisch dat het streven naar klasseloze gelijkheid dan weer een nieuwe klasse vormt, de klasse der klasselozen.

Spirituele noties van heelheid en eenheid werden en worden hier verpolitiekt. De beschuldigingen die ik in mijn opstellen 7 en 8 aan Mohammed adresseer moet ik hier nu aan mijzelf en ‘de mijnen’ adresseren. Esoterie wordt tot exoterie gemaakt, onder het mom van theorie in de praktijk brengen. Weer priesterpolitici, alleen zijn ze dit keer vaak atheïst.

Op zich is dit een groot en universeel menselijk probleem. Het is niet eenvoudig om hier wijs mee om te gaan. Nietsdoen is ook geen optie. Behalve dan voor de ware mystici die de kunst van het doen door niet-doen verstaan. Maar van dezulken zijn er erg weinig. Tegelijk is het ook zo dat er altijd spirituele idealen en inspiraties zijn die een cultuur en een samenleving leiden en inspireren. Religie of spiritualiteit bepaalt de ziel van een cultuur. Dus op zich klopt het ook weer wel dat een nieuwe spirituele elite een nieuwe cultuur vestigt of probeert te vestigen. Alleen, en hier verval ik weer in herhaling in hoeverre kan en mag je dat aan andere delen van je volk opleggen zonder ze iets te vragen, ze daarin te betrekken.

De partij voor Mens en spirit

Ik ben een tijd verbonden geweest aan het SPI, het Spiritueel Politiek Initiatief. Ik denk dat het in 2007 en ’08 was. Er kwamen twee kleine politieke partijen uit voort, de 'Partij voor Mens en Spirit' en 'Heel Nederland'. Maar nog voor die tijd werden er binnen het SPI werkgroepen ingesteld. Ik was lid van een groepje dat zich bezig hield met onderwijs. We schreven een onderwijsparagraaf. Daarin ijverde ik er voor dat artikel 23 (vrijheid van onderwijs) zou worden opgeheven of grondig zou worden herzien. Mijn argumenten waren dat integratie beter zou verlopen als er alleen door de staat bekostigd openbaar onderwijs zou zijn. De segrerende invloeden van de godsdiensten zouden daardoor sterk vermindert worden. Openbaar onderwijs zou het vak filosofie en maatschappelijke verkenning en -vorming moeten omvatten. Verder zouden de grondwet, en de universele rechten van het kind en van de mens leidend moeten zijn.

De reactie van de andere leden van die groep is voor mij zeer bepalend geweest. Mijn voorstel kon helemaal niet. Daarmee zouden de Islamitische scholen als zodanig verdwijnen. Zij hadden die nog nodig om zich te kunnen identificeren met hun roots. Zonder die islamitische scholen zouden ze te zeer gespleten en verward raken tussen twee verschillende culturen. We zouden hun dan een te sterke aanpassing aan onze cultuur opdringen. Als we ze eerst de gelegenheid gaven om hun eigen identiteit hier te vestigen zou daarna de aanpassing geleidelijk aan vanzelf plaatsvinden.

Mijn tegenwerping was; wij moeten ons ook aanpassen, ook ons artikel 23 opgeven. Wij moeten ons ook richten op en laten leiden door de universele rechten van het kind.
Het antwoord was dat we hun niet met onze dominante meerderheid (toch ook al heel erg en moeilijk voor hun) die rechten van het kind mochten opleggen.

Wat? universele rechten van het kind toepassen op school is voor Islamitische kinderen dominant? En is dat 'opleggen'?

Ik ben toen echt een paar dagen verbluft geweest. Hoe kan het fout zijn om je te richten op de grondwet, en universele rechten van het kind en van de mens? Wat is dit?

Nu begonnen me de schellen pas echt van de ogen te vallen. Nederlandse inheemse kinderen kan van alles opgelegd worden in het kader van de multiculturele zaak. Waarom? Omdat het Nederlanders zijn. Omdat ze blank zijn en de derde wereld van alles schuldig zijn want wij, en ook zij, het klootjesvolk, de arbeiders hebben het zoveel beter dan hen. En dat komt omdat wij zo ontzettend hebben huisgehouden in de landen van hun herkomst, door ons kolonistisch verleden, door de uitbuiting en de uitpersing enz. Als blank kind krijg je dat gewoon gratis mee, gewoon omdat je hier geboren bent en blank bent niet te vergeten. Heb je een kleur dan is dat toch altijd en beetje een schutkleur, een excuuskleur het wijst toch tenminste op een zeker percentage slachtofferschap* door ons aangedaan. Die mentaliteit. Dat soort van denken.

Afijn, ik heb nog een tijdlang flink mijn best gedaan bij de partij voor Mens en Spirit maar ben tenslotte toch vertrokken.

Immigranten

Ik heb wel wat nieuwe ideeën opgedaan toen. Ik kan nu wel zien dat mensen iets dwingend voorzetten waar ze niet aan toe zijn en niet voor kiezen een vorm van discriminatie kan zijn. Alleen geld dat dan niet alleen voor immigranten maar ook voor de inboorlingen om het maar eens wat preciezer uit te drukken.

Ik vind op dit punt dat immigranten zich moeten realiseren, of zich hadden moeten realiseren dat ze emigreerden. Dat ze naar een andere cultuur emigreerden met een eigen identiteit en cultuur. Dat je er dan voor kiest om daar in op te gaan, er bij te horen. Als je ontdekt dat je verkeerd gekozen hebt dan ga je weer terug. Spijtoptant ben je dan. Heel naar en dramatisch allemaal. Maar dit komt bij alle migratie gemeenschappen voor.

Met andere woorden, die instroomprogramma’s hadden niets te maken met immigratie politiek en/of bevolkingspolitiek. Die was er gewoon niet. Het is allemaal veel te onbewust gegaan, het is alsof ons iets overkomen is en we moeten nu ons best doen, zo is het ongeveer.


Is tijdgeest Aquarius ons allemaal te slim af?

Of, moeten we weer opnieuw een les leren, die van onderscheiding tussen het spirituele en het seculiere?


*Ik onderscheid slachtofferschap van slachtofferisme/slachtofferhouding.

Geen opmerkingen: